Panduan Menghadiri Perbicaraan Pusaka Kecil

Pendahuluan

Panduan ini diambil daripada dokumen rasmi JKPTG yang bertajuk Panduan Menghadiri Perbicaraan Di Bawah Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955.¹ Setiap butirannya disemak semula pada fail asalnya.

Perbicaraan diadakan pada tarikh, masa dan tempat seperti yang dinyatakan dalam Borang D, iaitu Notis Petisyen dan Pendengaran di bawah seksyen 8, ataupun Borang S, iaitu Notis Pendengaran Permohonan Berikutnya di bawah seksyen 17.¹

Sembilan tanggungjawab pemohon

Perlu diperhatikan kepada siapa panduan ini ditujukan. Ia ditujukan kepada pemohon, bukan kepada semua waris. Perbezaan itu menjadi penting pada perkara ketujuh di bawah.

Pertama, bawa dokumen asal

Bukan salinan. Tujuh jenis dokumen disenaraikan.¹

Bil	Dokumen asal
1	Sijil kematian si mati serta waris-waris yang sudah meninggal
2	Kad pengenalan dan surat beranak semua waris
3	Sijil kerakyatan ataupun sijil kelahiran, jika ada
4	Sijil perkahwinan si mati
5	Hakmilik atau geran tanah, ataupun surat perjanjian jual beli
6	Sijil pendaftaran kenderaan, sijil saham dan buku akaun simpanan yang sudah dikemas kini
7	Lain-lain dokumen asal yang berkaitan dengan harta si mati

Dokumen asal diminta kerana pegawai perlu mengesahkan sendiri apa yang didakwa. Sekiranya sijil kematian belum ada, caranya dihuraikan dalam artikel panduan mendapatkan sijil kematian di JPN.

Kedua, maklumkan kepada semua waris

Pemohon bertanggungjawab memaklumkan kepada semua waris si mati yang berhak supaya hadir pada tarikh perbicaraan.¹

Tanggungjawab itu bertambah berat sejak 15 Julai 2024. Seksyen 9 dipinda supaya notis bicara dihantar kepada pemohon dan pemohon pula yang wajib menyampaikan salinannya kepada semua waris yang dinamakan berserta alamatnya dalam petisyen. Subseksyen 9(2) tentang penyiaran notis pula dimansuhkan.²

Jadi simpan bukti penyampaian, iaitu resit pos berdaftar ataupun akuan terima.

Ketiga, berpakaian kemas dan sopan

Ia perbicaraan, bukan urusan kaunter.

Keempat, Borang DDA bagi yang tidak hadir

Waris yang tidak dapat hadir mengemukakan Borang Persetujuan, iaitu Borang DDA. Ia boleh diperoleh di mana-mana Unit Pembahagian Pusaka di seluruh Semenanjung Malaysia, ataupun dimuat turun daripada halaman pembahagian pusaka kecil JKPTG.¹

Dua syarat perlu dipatuhi.¹

Borang itu hendaklah ditandatangani di hadapan Pesuruhjaya Sumpah, Majistret ataupun Pentadbir Tanah Daerah. Dan borang yang tidak lengkap akan ditolak, jadi ruang cara pembahagian itu mesti diisi sendiri dan bukan ditinggalkan kosong untuk orang lain isikan.

Cara mengisinya dihuraikan dalam artikel cara mengisi borang DDA.

Kelima, dua saksi bebas jika hadir sendirian

Sekiranya pemohon seorang sahaja waris yang akan hadir, dia dikehendaki membawa dua orang saksi bebas yang mengenali si mati.¹

Syarat ini berguna kepada keluarga yang warisnya bertaburan ataupun enggan datang. Saksi itu tidak perlu waris, cuma perlu mengenali si mati.

Keenam, berbincang dahulu sebelum hari bicara

Waris dinasihatkan mengadakan perbincangan bagi menentukan cara pembahagian yang dikehendaki sebelum menghadiri perbicaraan.¹

Sebabnya ada dalam akta. Subseksyen 15(1) hanya menerima pembahagian secara muafakat apabila semua waris yang dewasa dan sempurna keupayaan bersetuju.³ Halaman panduan JKPTG menyatakan perkara yang sama, iaitu muafakat hanya boleh dilaksanakan sekiranya semua waris yang berhak bersetuju sepenuhnya.⁴

Jadi perbincangan sebelum bicara bukan formaliti. Tanpanya, pembahagian kembali kepada faraid.

Ketujuh, tiga kali panggilan

Sekiranya pemohon gagal hadir perbicaraan setelah tiga kali panggilan dibuat, permohonannya akan dibatalkan.¹

Di sinilah perkara yang paling kerap disalahfahami. Peringatan ini mengenai kegagalan pemohon sendiri, kerana panduan itu memang ditujukan kepadanya. Ia bukan mengenai waris lain yang tidak hadir.

Ketidakhadiran waris yang lain tidak membatalkan prosiding. Proviso kepada subseksyen 9(1) menyatakan bahawa tiada prosiding di bawah akta ini menjadi tidak sah kerana kegagalan menyampaikan notis kepada mana-mana orang, melainkan kegagalan itu pada pendapat Mahkamah Tinggi menyebabkan ketidakadilan yang nyata.³ Subseksyen 12(1) pula mengarahkan pegawai merekodkan keterangan semua saksi yang hadir.³

Keadaan waris yang enggan dihuraikan dalam artikel apa perlu buat jika waris enggan bagi kerjasama.

Kelapan, bayaran perintah selepas bicara

Bayaran perintah dijelaskan selepas perbicaraan selesai, berdasarkan nilaian terkini keseluruhan harta si mati semasa tarikh permohonan.¹

Dalam panduan asal, jumlahnya ditinggalkan sebagai ruang kosong kerana ia diisi pegawai mengikut nilai harta dalam kes masing-masing.

Kesembilan, waris bawah lapan belas tahun

Waris yang berumur bawah lapan belas tahun tidak diwajibkan hadir. Yang diperlukan hanyalah salinan kad pengenalan serta surat beranak mereka.¹

Kedudukan harta mereka pula perkara yang berasingan dan ia dihuraikan dalam artikel cara-cara pembahagian pusaka kanak-kanak bawah umur.

Apa yang berlaku semasa bicara?

Panduan JKPTG menyenaraikan tanggungjawab pemohon, tetapi tidak menerangkan apa yang pegawai buat. Aktanya menerangkan.

Pegawai merekodkan secara bertulis keterangan semua saksi yang hadir dan membenarkan pemeriksaan balas oleh sesiapa yang hadir serta menuntut kepentingan dalam pusaka.³ Dia juga mempunyai semua kuasa Mahkamah Majistret dalam bidang kuasa sivilnya untuk memanggil serta memeriksa saksi dan untuk memaksa pengemukaan dokumen.³

Kemudian dia memutuskan siapa benefisiarinya dan berapa kadar bahagian masing-masing.³ Sekiranya perlu, dia boleh memberikan surat kuasa mentadbir kepada orang yang difikirkannya sesuai.³

Selepas bicara selesai

Satu perkara sahaja yang perlu diketahui sebelum pulang dari bicara, iaitu perintah tidak keluar pada hari itu juga.

Ada tempoh menunggu, ada tempoh rayuan yang perlu berlalu sebelum perintah boleh digunakan dan ada beberapa pejabat yang perlu didatangi selepas itu. Ketiga-tiga perkara itu berubah akibat pindaan tahun 2024, termasuk siapa yang kini bertanggungjawab mendaftarkan perintah pada tanah.

Kesemuanya dihuraikan dengan lengkap dalam cara pengurusan pusaka di Pejabat Pusaka Kecil, jadi ia tidak diulang di sini.

Kesimpulan

Sembilan perkara di atas kelihatan seperti senarai pentadbiran, tetapi kesemuanya menyentuh perkara yang sama, iaitu pegawai perlu melihat bukti asal dan mendengar orang yang benar-benar tahu.

Dua perkara yang paling kerap menggagalkan keluarga ialah dokumen yang dibawa hanya salinan dan Borang DDA yang diisi separuh. Kedua-duanya boleh diselesaikan sebelum hari bicara.

Bagi maklumat lanjut, panduan rasmi itu mencatatkan talian Pusat Pertanyaan Pusaka pada kakinya.¹