Khairat Pusaka, Pengurusan Pusaka Percuma

Pendahuluan

Ramai yang enggan memulakan urusan pusaka bukan kerana tidak tahu ia wajib, tetapi kerana tidak tahu dari mana wangnya hendak datang. Aset arwah beku, sedangkan kos memulakan urusan perlu dibayar dahulu.

Di situlah khairat pusaka masuk. Ia langganan bulanan semasa hidup, supaya kos pengurusan pusaka ditanggung apabila kematian berlaku.

Artikel ini menerangkan susunan itu berdasarkan modul rasmi Wasiyyah Shoppe Berhad, termasuk perkara yang biasanya tidak disebut dalam risalah jualan, iaitu tempoh menunggu, sebab pembatalan dan kos yang tidak ditanggung.

Mengapa kos pengurusan pusaka menjadi isu?

Satu angka kerap dipetik dalam perbincangan ini, iaitu lima peratus. Ia datang daripada Akta Probet dan Pentadbiran 1959, tetapi ia selalu dipetik lebih luas daripada bunyi aktanya.

Seksyen 43 akta itu bertajuk komisen wasi atau pentadbir. Subseksyen 43(1) menyatakan Mahkamah boleh mengikut budi bicaranya sendiri membenarkan wasi ataupun pentadbir satu komisen yang tidak melebihi lima peratus ke atas nilai aset yang dikutip mereka. ¹

Tiga perkara perlu diperhatikan daripada ayat itu. Ia budi bicara Mahkamah dan bukan caj automatik. Ia komisen kepada wasi ataupun pentadbir, bukan yuran pihak ketiga. Dan hadnya dikira atas nilai aset yang benar-benar dikutip, bukan atas nilai keseluruhan harta pusaka.

Subseksyen yang sama menambah satu syarat lagi. Dalam membenarkan ataupun menolak komisen itu, Mahkamah berpandukan penilaiannya terhadap kelakuan wasi atau pentadbir dalam mentadbir pusaka tersebut. ¹

Kos sebenar sesebuah keluarga pula bukan komisen itu sahaja. Ia fi pemfailan, carian rasmi hartanah, duti setem, pengangkutan berulang ke pejabat dan bagi kes Mahkamah Tinggi, kos guaman. Itulah yang cuba ditanggung oleh khairat pusaka.

Apa itu khairat pusaka Al-Wasitah?

Al-Wasitah bermaksud perantaraan. Ia tabung yang menghimpunkan sumbangan peserta supaya kos pengurusan pusaka ditanggung apabila salah seorang peserta meninggal dunia.

Peserta melanggan semasa hidup dan apabila dia meninggal dunia, warisnya memaklumkan kematian itu kepada syarikat lalu urusan pusaka dikendalikan tanpa waris menanggung kos yang disenaraikan dalam pakej. ²

Caruman maksimum ialah lima belas tahun, iaitu 180 bulan. ² Peserta yang meninggal dunia sebelum tempoh itu berhenti membayar pada tarikh kematiannya, tertakluk kepada tempoh menunggu yang diterangkan di bawah.

Bagaimana perjalanan khairat pusaka selepas kematian?

Peserta dibekalkan kad legasi. Waris menghubungi pihak syarikat untuk memaklumkan kematian peserta, lalu masa ditetapkan bagi sesi khutbah pusaka dan langkah seterusnya.

Langkah memaklumkan kematian itu bukan sekadar adab. Ia terma dan tempohnya terhad. Perkara itu diterangkan dalam bahagian pembatalan di bawah.

Pakej Mutiara berbanding pakej Berlian

Dua pakej ditawarkan dan bezanya mengikut laluan undang-undang yang akan dilalui harta itu.

Pakej Mutiara disusun bagi harta bawah lima juta ringgit, iaitu had bidang kuasa Pejabat Pusaka Kecil di bawah subseksyen 3(2) Akta 98 sebagaimana dipinda pada 2024. ³ Pakej Berlian pula bagi harta bawah sepuluh juta ringgit yang diuruskan di Mahkamah Tinggi Sivil. ²

Perkara	Mutiara	Berlian
Umur penyertaan	18 hingga 60 tahun	18 hingga 60 tahun
Tahap maksimum tanggungan	RM20,000	RM60,000
Nilai harta	Bawah lima juta	Bawah sepuluh juta
Tempat pengurusan	Pejabat Pusaka Kecil	Mahkamah Tinggi Sivil
Carian rasmi hartanah	Enam keping maksimum	Dua belas keping maksimum
Khairat kematian	RM2,000	Tiada

Jadual ini disalin daripada modul rasmi syarikat. ²

Baris terakhir wajar diberi perhatian. Pakej yang lebih mahal tidak mempunyai khairat kematian, kerana kedua-dua pakej itu menyelesaikan masalah yang berlainan dan bukan satu tangga naik.

Angka RM20,000 serta RM60,000 itu pula ialah tahap maksimum tanggungan, iaitu had kos pengurusan yang ditanggung. Ia bukan jumlah tunai yang diserahkan kepada waris. ²

Bayaran dan pecahannya

Bayaran bulanan berbeza mengikut pakej serta umur penyertaan dan setiap bayaran itu dipecahkan kepada dua dalam modul syarikat.

Pakej	Umur	Bayaran sebulan	Caj operasi	Tabarru’
Mutiara	18 hingga 45 tahun	RM65	RM50	RM15
Mutiara	46 hingga 60 tahun	RM80	RM50	RM30
Berlian	18 hingga 45 tahun	RM175	RM145	RM30
Berlian	46 hingga 60 tahun	RM190	RM145	RM45

Pecahan ini disalin daripada modul rasmi syarikat. ²

Perkara ini disebut kerana ia kerap ditinggalkan. Bayaran bulanan itu bukan kesemuanya masuk ke dalam tabung tabarru’. Bahagian terbesarnya ialah caj operasi dan bahagian tabarru’ ialah baki selepas caj itu.

Bagi pembaca yang mahu menilai kedudukan akadnya dari sudut syarak, pecahan inilah yang perlu dibawa kepada penasihat syariah syarikat ataupun kepada pihak berkuasa yang menyelia produk tersebut. Saya tidak menyatakan apa-apa hukum di sini kerana saya belum melihat pandangan syariah bagi struktur itu.

Sumbangan sepanjang tempoh penuh boleh dikira daripada kadar di atas, iaitu kadar bulanan didarab 180 bulan. Bagi Mutiara umur 18 hingga 45 tahun, RM65 didarab 180 menjadi RM11,700.

Tempoh menunggu dan tempoh bertenang

Dua tempoh dalam terma langganan perlu diketahui sebelum menandatangani apa-apa, kerana kedua-duanya menentukan bila manfaat itu benar-benar hidup.

Tempoh bertenang ialah tujuh hari dari tarikh pengesahan pembayaran. ² Inilah tempoh untuk peserta menarik diri sekiranya dia berubah fikiran.

Tempoh menunggu ialah minimum enam kali pembayaran, iaitu enam bulan dari tarikh pengesahan pembayaran, kecuali kematian akibat kemalangan.

²

Ertinya peserta yang meninggal dunia pada bulan ketiga akibat sakit belum melepasi tempoh menunggu, manakala peserta yang meninggal dunia pada bulan ketiga akibat kemalangan dikecualikan. Tempoh aktif langganan itu sendiri bermula dari tarikh pengesahan pembayaran sehingga kematian pelanggan.

²

Sebagai contoh, seorang peserta pakej Mutiara berumur empat puluh tahun membayar RM65 sebulan. Selepas enam bayaran, iaitu RM390, dia sudah melepasi tempoh menunggu. Sekiranya dia meninggal dunia selepas itu, warisnya layak mendapat manfaat pengurusan pusaka walaupun jumlah yang dibayarnya kecil.

Tiga sebab langganan terbatal

Bahagian ini yang paling kerap tidak diceritakan dan sebab ketiganya paling penting kerana ia berlaku selepas peserta meninggal dunia.

Modul syarikat menyenaraikan tiga keadaan yang membatalkan langganan.

²

Sebab	Bila ia berlaku
Bayaran tidak diterima enam bulan berturut-turut	Semasa peserta masih hidup
Kematian pelanggan tidak dimaklumkan dalam tempoh lapan belas bulan selepas kematian	Selepas kematian
Waris menggunakan peguam sendiri ataupun menguruskan sendiri	Selepas kematian

Sebab kedua bermakna keluarga yang menangguhkan urusan kerana masih berkabung boleh kehilangan manfaat itu sepenuhnya. Lapan belas bulan kedengaran panjang, tetapi ia berlalu dengan cepat dalam keluarga yang sedang berselisih ataupun menunggu dokumen.

Sebab ketiga pula bermakna peserta perlu memberitahu warisnya semasa hidup lagi. Waris yang tidak tahu tentang langganan itu, lalu terus melantik peguam sendiri kerana merasakan itulah jalan biasa, membatalkan manfaat yang sudah dibayar peserta selama bertahun-tahun.

Apa yang ditanggung dan apa yang tidak?

Perkataan percuma dalam tajuk artikel ini perlu dihadkan supaya pembaca tidak tersalah jangkaan pada hari perbicaraan.

Bagi pakej Mutiara, yang ditanggung termasuk khutbah pusaka, runding cara pengurusan pusaka, pemfailan Borang A, bicara kuasa, surat kuasa tadbir ataupun perintah pembahagian, pendaftaran perintah di Pejabat Tanah, serta carian rasmi hartanah sehingga enam keping. ²

Bagi pakej Berlian pula, yang ditanggung termasuk khutbah pusaka, pelantikan waqalah iaitu peguam, permohonan geran probet ataupun surat kuasa mentadbir, perintah pembahagian, pendaftaran perintah di Pejabat Tanah, serta carian rasmi hartanah sehingga dua belas keping. ²

Yang tidak ditanggung pula disenaraikan dengan jelas dalam modul yang sama.

Pakej	Kos yang tidak ditanggung
Mutiara	Sijil Faraid jika perlu, serta bayaran perintah yang dikenakan Pejabat Pusaka Kecil
Berlian	Sijil Faraid jika perlu, serta afidavit permohonan dan perbicaraan

Sijil faraid dalam kedua-dua pakej itu wajar difahami dengan betul. Ia tidak selalu diperlukan, kerana Pegawai Pembahagian Pusaka sendiri yang memutuskan siapa benefisiari dan berapa bahagian masing-masing di bawah subseksyen 12(7) Akta 98. Bila ia benar-benar diperlukan dihuraikan dalam prosedur permohonan perintah faraid di Mahkamah Syariah.

Kesimpulan

Khairat pusaka menyelesaikan satu masalah yang benar, iaitu kos memulakan urusan pusaka perlu dibayar sebelum aset arwah boleh disentuh.

Sebelum melanggan, tiga perkara wajar disemak. Pakej mana yang sepadan dengan nilai harta dan laluan undang-undangnya, iaitu Mutiara bagi bawah lima juta di Pejabat Pusaka Kecil dan Berlian bagi bawah sepuluh juta di Mahkamah Tinggi Sivil. Berapa bahagian bayaran bulanan itu yang tabarru’ dan berapa yang caj operasi. Dan apa yang tidak ditanggung, terutamanya bayaran perintah Pejabat Pusaka Kecil bagi Mutiara, iaitu RM50 bagi harta RM50,000 dan ke bawah, 0.2 peratus bagi RM50,001 hingga dua juta ringgit, serta 0.3 peratus bagi dua juta hingga lima juta ringgit.⁴

Penilaian penuh, iaitu apa yang berbaloi dan apa yang tidak, dihuraikan berasingan dalam kelebihan dan kekurangan khairat pusaka.

Selepas melanggan pula, satu perkara wajar dibuat serta-merta, iaitu memberitahu waris tentang langganan itu. Dua daripada tiga sebab pembatalan berlaku selepas kematian dan kedua-duanya boleh dielakkan hanya jika waris tahu apa yang perlu dibuat dan siapa yang perlu dihubungi.

Perbandingan penuh antara laluan Pejabat Pusaka Kecil dengan Mahkamah Tinggi Sivil pula ada dalam perbezaan Pejabat Pusaka Kecil dengan Mahkamah Tinggi Sivil.

Allahu a’lam.