Sedikit atau banyak,
setiap waris ada haknya.

Wasiat pentadbiran yang sah membawa urusan pusaka ke Mahkamah Tinggi Sivil untuk geran probet, walau berapa pun nilai hartanya, kerana seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa eksklusif mahkamah itu. Tanpa wasiat pula, nilai dan jenis harta yang menentukan, iaitu Pejabat Pusaka Kecil bagi harta tidak melebihi RM5 juta dan Mahkamah Tinggi bagi yang melebihinya.

Wang tunai dan simpanan bank dibahagi secara faraid selepas kos pengurusan jenazah, hutang dan wasiat diselesaikan dahulu. Baki itu dibahagi dengan asal masalah, iaitu nombor terkecil yang memuatkan semua kadar waris, kemudian nilai setiap bahagian didarab dengan saham setiap waris. Wang itu pula dikeluarkan melalui perintah Pejabat Pusaka Kecil, termasuk pembahagian ringkas bagi harta alih sehingga RM600,000.

Geran probet memberi wasi kuasa mentadbir, tetapi ia tidak menukar nama dalam geran tanah. Wasi mesti didaftarkan dahulu sebagai wakil di bawah seksyen 346 Kanun Tanah Negara. Selepas itu barulah dia boleh menyempurnakan Borang 14A bagi memindahkan tanah itu kepada penerima wasiat. Jalan pusaka kecil pula tidak memerlukan Borang 14A, kerana perintah pembahagian didaftarkan terus di bawah seksyen 348.

Apabila suami meninggal dunia, isteri menerima 1/8 jika arwah meninggalkan anak dan 1/4 jika tiada anak. Ibu dan bapa arwah masing-masing menerima 1/6 jika ada anak. Baki diambil anak-anak dengan nisbah dua bahagian lelaki bagi satu bahagian perempuan. Wang KWSP turut dibahagi mengikut faraid kerana penama ialah wasi, bukan pemilik.

Pentadbir harta pusaka memegang harta si mati sebagai amanah, bukan sebagai pemilik. Tugasnya mengumpul harta, membayar belanja pengebumian dan hutang dahulu, membahagikan baki kepada waris mengikut perintah dan menunjukkan akaun apabila diminta. Dia tidak boleh menjual atau memindahkan tanah pusaka tanpa persetujuan semua wakil diri dan tanpa kebenaran mahkamah bagi urusan tertentu. Jika dia tidak amanah, waris boleh memohon akaun, memohon dia dibatalkan dan diganti serta menuntut urusan yang salah dibatalkan.

Masalah pusaka bukan cerita yang direka. Dewan Rakyat dimaklumkan kira-kira 46 ribu kes pusaka kecil masih belum selesai pada akhir 2025 dan perbalahan waris antara puncanya. Hibah dan wasiat pula bukan campur tangan terhadap faraid, kerana ia berlaku pada masa yang berlainan. Yang dibayar kepada perunding ialah dokumentasi yang membuktikan pemberian itu.