Saya Abu Nuha Nuwairah, Perunding Pewarisan Wasiyyah Shoppe Berhad sejak tahun 2022. Saya juga merupakan lepasan syariah daripada Universiti Islam Imam Muhammad ibn Saud, Riyadh. Insya Allah, saya boleh bantu tuan puan berkaitan dengan pewarisan.
Isi Kandungan
Pengenalan
Dalam perbicaraan pusaka kecil, situasi di mana waris menarik diri atau menolak bahagian pusaka bukan sesuatu yang luar biasa. Ada yang menolak kerana ingin memudahkan urusan, ada pula yang menyerah bahagian kepada adik-beradik lain atas dasar kasih sayang.
Namun, timbul persoalan undang-undang penting, adakah penolakan itu sah jika tiada Borang DDA (Declaration of Distribution Agreement) baharu dibuat?
“Niat ikhlas boleh diterima, tapi dalam pusaka, yang sah hanyalah yang bertulis.”
— Tuan Seh Nilamuddin bin Hassan
Kedudukan DDA Dalam Akta 98
Borang DDA ialah dokumen rasmi di bawah Seksyen 15(1) Akta Pembahagian Pusaka Kecil 1955 (Akta 98) yang mengesahkan persetujuan bertulis waris terhadap cara pembahagian harta.
Ia menjadi asas kepada:
- Pengesahan pegawai dalam perbicaraan;
- Pelaksanaan pindah milik oleh Pejabat Tanah;
- Dan bukti sah di sisi undang-undang bahawa semua waris telah muafakat.
Tanpa DDA, pegawai tidak boleh menganggap penolakan bahagian sebagai sah, kerana ia mesti dinyatakan secara bertulis dan ditandatangani oleh waris yang berhak.
Penolakan Semasa Bicara
Boleh, tapi bersyarat.
Jika waris menyatakan penolakan semasa perbicaraan, pegawai boleh merekodkan kenyataan itu dalam nota percakapan, namun ia belum cukup kuat untuk dijadikan asas pindah milik.
Syarat supaya penolakan itu sah:
- Waris yang menolak hadir sendiri di perbicaraan;
- Pegawai mengambil pengakuan rasmi dan merekodkannya;
- Semua waris lain dimaklumkan dan tiada bantahan;
- DDA baru tetap perlu disediakan bagi mengemaskini pembahagian terkini.
“Penolakan semasa bicara hanya jadi ‘intention’, bukan ‘execution’. Ia mesti disahkan dengan DDA baru.”
— Tuan Seh Nilamuddin bin Hassan
Risiko Jika Tiada DDA Baharu
Jika pegawai terus menggunakan DDA lama tanpa kemas kini selepas ada waris menarik diri, beberapa risiko boleh berlaku:
Pertama, pembahagian tidak menepati niat semasa bicara. Waris yang menolak mungkin masih tersenarai sebagai penerima rasmi.
Kedua, isu kesahan dokumen. DDA asal menjadi tidak selaras dengan nota bicara, menyebabkan kemungkinan rayuan di Mahkamah Tinggi.
Ketiga, pertikaian masa depan. Waris yang menolak boleh mendakwa penolakan dibuat di bawah tekanan atau tanpa faham kesannya.
Oleh itu, pegawai lazimnya akan menangguh sedikit perbicaraan bagi membolehkan pemohon atau pemudah cara sediakan DDA baharu selaras dengan kenyataan terkini.
Kaedah Betul Mengurus Penolakan Hak
Pertama, sebelum bicara.
Jika waris telah nyatakan hasrat untuk menolak bahagian, sediakan DDA yang baru, nyatakan dengan jelas bahagian itu diserahkan kepada siapa dan atas sebab apa.
Kedua, semasa bicara.
Pegawai boleh ambil pengesahan lisan dan arahkan DDA disemak semula selepas bicara.
Ketiga, selepas bicara.
DDA yang telah dikemaskini perlu ditandatangani semula oleh semua waris bagi menunjukkan persetujuan terhadap pembahagian terkini.
“Dalam pusaka, perubahan kecil tanpa dokumen boleh mengundang masalah besar.”
— Tuan Seh Nilamuddin bin Hassan
Prinsip Fiqh & Keadilan
Dari sudut Syariah, waris berhak menolak bahagiannya, selagi dilakukan tanpa paksaan dan dengan pengetahuan penuh. Namun, sebarang penolakan mesti:
- Jelas niatnya (qasd),
- Dibuat dengan rela (ikhtiyar), dan
- Direkodkan secara sah (tawthiq).
Penulisan semula DDA memenuhi ketiga-tiga syarat ini, menjadikan penolakan itu sah secara syarie dan undang-undang.
Kesimpulan
Penolakan hak oleh waris tidak sah sepenuhnya tanpa DDA baharu. Walaupun niat baik boleh diterima, pegawai wajib berpandukan dokumen rasmi yang menyatakan persetujuan terkini.
Ini bukan soal kerumitan prosedur, tetapi jaminan keadilan dan perlindungan semua pihak.
“Pusaka bukan soal percaya atau tidak, tapi soal bukti yang bertahan walau selepas semua tiada.”
— Tuan Seh Nilamuddin bin Hassan