Saya Abu Nuha Nuwairah, Perunding Pewarisan Wasiyyah Shoppe Berhad sejak tahun 2022. Saya juga merupakan lepasan syariah daripada Universiti Islam Imam Muhammad ibn Saud, Riyadh. Insya Allah, saya boleh bantu tuan puan berkaitan dengan pewarisan.
Pendahuluan
Baru-baru ini, Tuan Jaiya Abu menerima satu pertanyaan daripada seorang pegawai Pejabat Daerah dan Tanah di sebuah Negeri Melayu Bersekutu. Soalan beliau menyentuh isu Tanah Rizab Melayu (TRM) dan Surat Kuasa Wakil (SKW) atau Power of Attorney, khususnya tentang kesahihan SKW dalam keadaan tertentu.
Jadi artikel ini menjelaskan berkenaan isu yang dijawab sendiri oleh Tuan Jaiya di laman muka bukunya.
SKW Tanpa Pengakusaksian Pentadbir Tanah
Soalan pegawai tersebut:
“Adakah Pejabat Tanah boleh menerima Surat Kuasa Wakil yang tidak diakusaksikan oleh Pentadbir Tanah? Bolehkah SKW yang dibuat oleh mana-mana peguamcara diterima?”
Jawapannya: Ya, boleh.
Penjelasan:
- SKW berada di bawah Akta Surat Kuasa Wakil 1949.
- Undang-undang ini menetapkan bahawa SKW hanya perlu dibuat dan disahkan di hadapan peguamcara.
- Tidak ada keperluan bagi Pentadbir Tanah untuk mengakusaksikan SKW.
Hal ini kerana Pentadbir Tanah hanya mengakusaksikan instrumen urus niaga tanah, bukan dokumen kuasa wakil. Pengecualian ini dijelaskan dalam Jadual Kelima, Perenggan Ke-3, Kanun Tanah Negara (KTN) [Akta 828].
Bagaimana Jika Penerima SKW Bukan Melayu?
Pegawai tersebut turut meminta penjelasan lanjut:
“Bagaimana jika penerima SKW itu bukan Melayu? Sama ada individu atau syarikat?”
Untuk menjawab soalan ini, kita perlu kembali kepada asas paling penting:
- Siapa ‘Orang Melayu’?
- Siapa ‘Syarikat Melayu’?
- Apakah undang-undang yang mentadbir Rizab Melayu?
Pegawai tersebut memberikan jawapan awal beliau bahawa orang Melayu ialah manusia biasa (natural person) menurut seksyen 2 Enakmen Rizab Melayu Negeri-Negeri Melayu Bersekutu 1935, jawapannya betul. Namun, syarikat Melayu ialah mana-mana syarikat yang tersenarai dalam Jadual Ketiga enakmen yang sama, jawapan ini, salah.
Untuk mengelakkan kekeliruan, kita perlu jelas apakah sebenarnya undang-undang tersebut.
Apakah itu ERMNNMB?
ERMNNMB bermaksud Enakmen Rizab Melayu Negeri-Negeri Melayu Bersekutu 1935 (Bab 142) (Malay Reservations Enactment of the Federated Malay States 1935)
Negeri-negeri di bawah enakmen ini ialah:
- Perak
- Selangor
- Pahang
- Negeri Sembilan
Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur turut terikat kepada enakmen ini kerana ia dahulunya sebahagian negeri Selangor.
Salah Faham Tentang Jadual Ketiga ERMNNMB
Ramai menyangka “Jika syarikat itu disenaraikan dalam Jadual Ketiga ERMNNMB, maka syarikat itu ialah syarikat Melayu.”
Ini tidak benar.
Fungsi sebenar Jadual Ketiga ERMNNMB ialah memberi senarai perbadanan bukan Melayu yang dibenarkan menerima pemberimilikan kali pertama tanah kerajaan di dalam kawasan rizab Melayu di bawah Seksyen 76 Kanun Tanah Negara (KTN).
Tetapi selepas tanah diberimiliki:
- tanah itu menjadi pegangan Melayu (Malay Holding);
- tanah itu tidak boleh dilupuskan kepada bukan Melayu;
- perbadanan tersebut tetap bukan syarikat Melayu.
Larangan ini diperuntukkan dalam Seksyen 7 ERMNNMB.
Larangan SKW Kepada Bukan Melayu: Seksyen 9
Ini peruntukan paling penting yang berkait dengan soalan pegawai tersebut. Seksyen 9 Enakmen Rizab Melayu Negeri-Negeri Melayu Bersekutu 1935 (ERMNNMB) menetapkan:
- Tidak boleh memberi SKW melibatkan tanah pegangan Melayu kepada orang bukan Melayu.
- Tidak boleh memberi SKW kepada syarikat bukan Melayu.
Jika berlaku, SKW itu terbatal serta-merta dan ia tidak sah dan tidak memberi apa-apa kuasa undang-undang.
Ini bermaksud:
Walaupun SKW dibuat secara sah mengikut Akta SKW 1949, ia tetap gugur jika penerimanya bukan Melayu menurut ERMNNMB.
Tafsiran “Orang Melayu” – Ramai Keliru
Ada yang menyangka tafsiran “Melayu” untuk TRM adalah merujuk kepada: Perkara 160(2) Perlembagaan Persekutuan.
Ini juga tidak betul. Ini kerana Tafsiran Melayu bagi Tanah Rizab Melayu ditentukan oleh undang-undang negeri masing-masing.
Ini selari dengan Perkara 89(6) Perlembagaan Persekutuan yang menyatakan:
“Melayu” bagi maksud Rizab Melayu adalah sebagaimana ditentukan oleh undang-undang negeri berkenaan.
Dalam konteks ERMNNMB, “Orang Melayu” ditafsirkan sebagai:
Bangsa Malayan (Malayan race) yang beragama Islam dan bertutur dalam Bahasa Malayan atau Bahasa Melayu.
Tafsiran ini jauh lebih luas daripada konsep moden bangsa Melayu hari ini.
Apakah Itu ‘Pegangan Melayu’ & ‘Syarikat Melayu’?
Singkatan penuh yang digunakan dalam artikel:
| Singkatan | Ejaan Penuh | Maksud |
|---|---|---|
| TRM | Tanah Rizab Melayu | Kawasan tanah yang diisytiharkan oleh PBN untuk Melayu |
| ERMNNMB | Enakmen Rizab Melayu Negeri-Negeri Melayu Bersekutu 1935 (Bab 142) | Undang-undang TRM utama bagi Perak, Selangor, Pahang, N. Sembilan |
| KTN | Kanun Tanah Negara (Akta 828) | Undang-undang tanah persekutuan |
| SKW | Surat Kuasa Wakil (Power of Attorney) | Dokumen kuasa bertindak |
| PBN | Pihak Berkuasa Negeri | Autoriti tertinggi undang-undang tanah negeri |
Menurut Seksyen 2 ERMNNMB:
- Pegangan Melayu (Malay Holding) ialah apa-apa tanah yang hanya Melayu boleh miliki/lupuskan.
- Syarikat Melayu (Malay Company) ialah syarikat yang secara khusus memenuhi kriteria Melayu yang ditetapkan dalam ERMNNMB, bukan yang disenaraikan dalam Jadual Ketiga.
Perbezaan Undang-Undang TRM Antara Negeri
Bukan semua negeri menggunakan ERMNNMB.
Setiap negeri mempunyai enakmen tersendiri, contohnya:
- Enakmen Rizab Melayu Selangor
- Enakmen Rizab Melayu Johor
- Enakmen Rizab Melayu Kelantan
- dan lain-lain.
Setiap enakmen mempunyai:
- tafsiran Melayu yang berbeza,
- larangan berbeza,
- senarai syarikat yang dibenarkan berbeza,
- kuasa khusus PBN yang berbeza.
Sebab itu tafsiran negeri tidak boleh dicampur aduk.
Tanah Adat Melaka (MCL)
Tanah adat di Melaka dan Pulau Pinang ditadbir oleh Akta Hakmilik Pulau Pinang dan Melaka 1963 [Akta 518], Bahagian VIII.
Untuk MCL, Tafsiran Melayu menggunakan Perkara 160(2) Perlembagaan Persekutuan, bukan ERM negeri.
Ini sekali lagi membuktikan bahawa setiap undang-undang mempunyai tafsiran khusus yang tidak boleh digabungkan.
Kesimpulan
Rumusan penting artikel kali ini:
- SKW yang dibuat oleh peguamcara adalah sah tanpa akusaksian Pentadbir Tanah.
- SKW untuk tanah pegangan Melayu TIDAK boleh diberikan kepada bukan Melayu.
- Syarikat dalam Jadual Ketiga ERMNNMB bukan “syarikat Melayu”.
- Tafsiran Melayu bagi TRM mengikut undang-undang negeri — bukan Perkara 160(2).
- Setiap negeri mempunyai enakmen TRM berbeza.
- Tanah Adat Melaka (MCL) menggunakan undang-undang lain (Akta 518).
- Generalia specialibus non derogant — undang-undang khusus mengatasi undang-undang umum.
Dalam pentadbiran tanah—lebih-lebih lagi berkaitan Tanah Rizab Melayu—setiap tindakan mesti berpandukan kepada punca kuasa undang-undang. Salah tafsir boleh membawa kepada pembatalan dokumen, urus niaga tidak sah dan kerugian besar kepada pemilik.
Jika timbul keraguan:
- Rujuk Pihak Berkuasa Negeri (PBN).
- Semak enakmen negeri masing-masing.
- Jangan campuradukkan tafsiran antara undang-undang.
Wallahua’lam. Semoga bermanfaat.