Syarikat Amanah, Apa Jaminan Undang-Undangnya?

Pendahuluan

Penafian kepentingan. Penulis laman ini ialah perunding berdaftar dengan Wasiyyah Shoppe Berhad, iaitu syarikat yang disebut dalam artikel ini. Sila baca bahagian di bawah dengan mengetahui perkara itu.

Soalan yang sebenarnya ada dalam fikiran pembaca bukan mengapa seseorang memilih sesuatu syarikat.

Soalannya lebih berat daripada itu. Bolehkah saya menyerahkan harta keluarga saya kepada sebuah syarikat dan apa jadi kalau syarikat itu tutup?

Jawapan yang berasaskan pengalaman peribadi tidak memadai bagi soalan sebegitu. Yang memadai ialah apa yang undang-undang wajibkan, kerana itulah yang kekal apabila orang bertukar dan keadaan berubah.

Akta yang betul

Satu perkara perlu diperbetulkan dahulu kerana ia kerap tersalah sebut, termasuk dalam versi lama artikel ini.

Syarikat amanah di Malaysia dikawal selia oleh Akta Syarikat Amanah 1949, iaitu Trust Companies Act, Akta 100.¹

Ia bukan Akta Amanah 1949. Akta itu ialah Akta 208, iaitu Trustee Act, yang mengenai kuasa dan tugas pemegang amanah secara umum.² Dua akta yang berlainan sama sekali.

Akta 100 mula digubal pada 1949 sebagai Ordinan 33 tahun 1949 dan disemak pada 1973.¹

Siapa yang mengawal selianya?

Soalan ini patut dijawab sebelum yang lain, kerana ramai menyangka syarikat amanah dikawal selia Bank Negara.

Bukan. Akta 100 mentakrifkan Pendaftar sebagai mempunyai makna yang diberikan kepadanya dalam Akta Syarikat 1965, iaitu Pendaftar Syarikat.³ Hari ini itu bermakna Suruhanjaya Syarikat Malaysia.

Dua pihak lain mempunyai peranan berkanun. Akauntan Negara memegang deposit sekuriti dan Menteri Kewangan meluluskan sekuriti itu serta boleh memohon penggulungan.³⁴

Enam perlindungan yang undang-undang berikan

Inilah jawapan sebenar kepada soalan di atas.

Syarat masuk yang menapis

Perlindungan bermula sebelum syarikat itu beroperasi.

Hanya syarikat awam yang diperbadankan di Malaysia boleh memohon dan permohonan itu tertakluk kepada tujuh syarat.³ Tiga daripadanya mengenai wang. Modal dibenarkan mesti sekurang-kurangnya RM500,000, sekurang-kurangnya RM150,000 daripadanya telah dibayar secara bona fide dan sekuriti bernilai RM100,000 yang diluluskan Menteri Kewangan mesti didepositkan dengan Akauntan Negara.

Syarat keempat lebih halus tetapi mungkin yang paling bijak. Sekurang-kurangnya satu perdua setiap saham yang diterbitkan syarikat mesti kekal tidak berbayar dan tidak boleh dipanggil, kecuali dalam hal dan bagi maksud penggulungan syarikat.³

Fikirkan apa yang dilakukannya. Ia mewujudkan simpanan tersembunyi. Separuh nilai saham itu duduk sebagai hutang pemegang saham kepada syarikat, yang hanya boleh dituntut apabila syarikat gagal, iaitu tepat pada masa wang itu diperlukan untuk membayar orang yang terhutang.

Syarat ketujuh melengkapkannya. Syarikat mesti mampu menunaikan obligasinya tanpa mengambil kira sekuriti yang dideposit itu.³ Deposit itu jaminan tambahan, bukan modal kerja.

Apa yang syarikat amanah dibenarkan buat?

Objek syarikat amanah boleh mana-mana atau kesemua senarai dalam seksyen 8, tetapi tidak boleh melebihinya.³

Perkataan tidak boleh melebihi itu penting. Syarikat amanah bukan syarikat biasa yang boleh menceburi apa-apa perniagaan. Ia terkurung dalam senarai jawatan fidusiari dan keejenan yang diberikan akta, iaitu wasi, pentadbir, pemegang amanah, penerima, pelikuidasi, penjaga harta bayi, ejen kutipan dan pembayaran, pengurus harta, serta ejen pelaburan.

Deposit yang dipegang Akauntan Negara

Sekuriti yang didepositkan sesuatu syarikat amanah dipegang oleh Akauntan Negara sebagai jaminan bagi pendeposit dan pemiutang syarikat, bagi pelaksanaan setia segala amanah yang diterimanya, serta bagi obligasinya secara umum.¹

Pendaftar juga boleh memerintahkan deposit tambahan apabila nilai sekuriti itu merosot ataupun liabiliti syarikat bertambah.¹

Ertinya jaminan itu bukan janji syarikat, sebaliknya sesuatu yang dipegang pihak ketiga dalam kerajaan.

Wang amanah mesti diasingkan

Seksyen 16 mungkin peruntukan yang paling penting kepada pelanggan biasa.

Segala wang, harta dan sekuriti yang dipegang syarikat amanah dalam sifat fidusiari hendaklah sentiasa diasingkan daripada harta syarikat itu sendiri, dalam akaun yang berasingan dan ditandakan dalam bukunya bagi setiap amanah supaya sentiasa dapat dibezakan, sehingga pada bila-bila masa wang amanah tidak menjadi sebahagian daripada aset am syarikat ataupun bercampur dengannya.⁵

Bacalah frasa pada bila-bila masa itu. Ia bermakna wang pelanggan tidak sepatutnya berada dalam kumpulan yang sama dengan wang syarikat walaupun seketika.

Syarikat tidak boleh ditutup begitu sahaja

Di sinilah peruntukan yang paling kuat dan ia menjawab terus soalan apa jadi kalau syarikat itu tutup.

Selagi mana-mana harta pusaka yang syarikat itu menjadi pemegang amanahnya masih belum selesai ditadbir, sama ada keseluruhan ataupun sebahagian, adalah tidak sah menggulung syarikat itu secara sukarela melainkan dengan kebenaran Mahkamah.⁴

Peruntukan yang sama pergi selangkah lagi. Mana-mana orang yang berkepentingan dalam harta pusaka itu boleh memohon kepada Mahkamah secara ringkas untuk menghalang mana-mana pengarah ataupun pemegang saham daripada melupuskan sahamnya, ataupun untuk menghalang penggulungan sukarela itu.⁴

Perhatikan siapa yang diberi hak itu. Bukan pemegang saham dan bukan pengawal selia, sebaliknya orang yang berkepentingan dalam harta pusaka, iaitu waris.

Penggulungan boleh juga diperintahkan Mahkamah atas permohonan Menteri Kewangan, apabila syarikat gagal mematuhi akta selama dua bulan selepas notis, ataupun apabila laporan pemeriksa menunjukkan syarikat itu tidak solven ataupun telah melakukan pecah amanah.⁴

Pekerja bertanggungjawab secara peribadi

Apabila syarikat amanah memegang jawatan wasi, pentadbir ataupun pemegang amanah, setiap orang yang diambil bekerja oleh syarikat untuk menjalankan tugas jawatan tersebut bertanggungjawab secara peribadi kepada Mahkamah.⁴

Jadi tanggungjawab itu tidak berhenti pada badan korporat.

Liabiliti syarikat kepada orang yang berkepentingan pula sama seolah-olah harta itu dipegang oleh orang perseorangan.⁴

Pemilikan saham dihadkan

Tiada ahli syarikat amanah boleh memegang saham melebihi satu perlima modal terbitan syarikat.⁴

Had itu mengurangkan risiko seorang individu menguasai syarikat yang memegang harta orang lain.

Selain itu, setiap syarikat amanah wajib mengemukakan penyata tahunan kepada Pendaftar tentang liabilitinya kepada orang awam dalam sifat pemegang amanah, disahkan melalui afidavit pengerusi serta pengurusnya.⁵

Apa yang syarikat amanah tidak boleh buat?

Satu larangan wajar diketahui keluarga yang mempunyai waris bawah umur ataupun waris yang hilang keupayaan.

Syarikat amanah tidak boleh dilantik sebagai penjaga diri seorang kanak-kanak, mahupun jawatankuasa diri seorang yang mengalami kecelaruan mental.⁴

Perhatikan perkataan diri itu. Larangan tersebut mengenai penjagaan orangnya, bukan hartanya. Syarikat amanah boleh memegang harta, tetapi penjagaan diri kanak-kanak kekal urusan manusia. Siapa yang boleh dilantik bagi penjagaan diri dihuraikan dalam penjaga harta anak OKU, mahkamah yang mana.

Apa yang undang-undang tidak jamin?

Bahagian ini perlu ada supaya artikel ini tidak dibaca sebagai jaminan.

Akta 100 mengawal selia struktur dan amanah, bukan mutu perkhidmatan. Ia tidak menjamin kes selesai cepat, tidak menetapkan harga dan tidak menjamin nasihat yang diberikan tepat.

Ia juga tidak menghalang syarikat daripada mengubah terma perkhidmatannya mengikut kontrak yang ditandatangani pelanggan.

Maka perlindungan berkanun itu menjawab soalan adakah harta saya selamat dan bukan soalan adakah perkhidmatan ini berbaloi. Soalan kedua dijawab dengan membaca terma dan jadual fi dan itu dihuraikan dalam berapa kos melantik syarikat menguruskan harta pusaka.

Bagaimana memilih syarikat amanah?

Lima perkara boleh disemak sendiri sebelum membuat keputusan.

Semak pendaftarannya. Pendaftar menyimpan Register of Trust Companies yang memasukkan nama semua syarikat amanah yang berdaftar di bawah Akta 100.¹ Syarikat yang tidak berdaftar di situ bukan syarikat amanah, walau apa pun namanya.

Cari notisnya dalam Warta. Apabila sijil dikeluarkan, Pendaftar wajib menyiarkan notisnya dalam Warta selama empat minggu berturut-turut.³ Ertinya setiap syarikat amanah yang sah mempunyai jejak awam bertarikh dan sesiapa boleh mencarinya.

Tanya tentang pengasingan akaun. Seksyen 16 mewajibkannya, jadi soalan itu soalan yang wajar dan jawapannya patut jelas.

Baca jadual fi sebelum menandatangani. Fi perkhidmatan syarikat, caj rampaian, caj statutori dan bayaran perintah ialah empat perkara yang berasingan.

Fahami struktur harganya. Terma perkhidmatan Wasiyyah Shoppe Berhad semakan Disember 2025 menetapkan fi sebagai jumlah tetap mengikut lapisan nilai harta dan bilangan lapisan kematian, bermula RM6,000 sehingga RM17,000.⁶ Ia berbeza daripada caj yang dikira sebagai peratusan ke atas nilai harta, walaupun kedua-duanya tetap berubah mengikut nilai.

Contoh dan penafian kepentingan

Bahagian ini menggunakan syarikat yang penulis wakili sebagai contoh, semata-mata kerana penulis mempunyai dokumennya. Pembaca wajar membacanya bersama penafian kepentingan di atas dan memakai kaedah yang sama ke atas mana-mana syarikat yang sedang dipertimbangkan.

Satu perbezaan perlu diperjelaskan dahulu, kerana ia sering dicampuradukkan. Tarikh syarikat mula beroperasi bukan tarikh ia menjadi syarikat amanah.

Wasiyyah Shoppe Berhad ditubuhkan pada 2004 sebagai Wasiyyah Shoppe Sdn Bhd, tetapi profil syarikatnya sendiri meletakkan pendaftaran sebagai syarikat amanah di bawah Akta 100 pada 2020.⁷ Enam belas tahun memisahkan kedua-duanya.

Itu bukan kritikan. Ia menunjukkan sesuatu yang pembaca perlu faham, iaitu sebuah syarikat boleh menjual perancangan pusaka bertahun-tahun tanpa menjadi syarikat amanah, kerana perkhidmatan menyediakan dokumen tidak memerlukan pendaftaran di bawah Akta 100. Yang memerlukannya ialah memegang jawatan fidusiari. Maka soalan sejak bila yang betul bukan sejak bila syarikat ini wujud, sebaliknya sejak bila ia berdaftar.

Beberapa perkara lain dalam profil itu boleh disemak terhadap dokumen dan bukan diambil sebagai dakwaan semata. Panel penasihat syariah dinamakan seorang demi seorang dan bilangannya tujuh, manakala lembaga pengarah dinamakan dan bilangannya lapan.⁷ Aliran pembangunan perkhidmatan pula disenaraikan tujuh langkah, yang memasukkan kajian akademik oleh universiti dan muzakarah bersama pakar syarak serta pakar undang-undang sivil, sebelum kelulusan panel syariah dan pekeliling kepada lembaga pengarah.⁷ Perbelanjaan penyelidikan pula dinyatakan melebihi RM2 juta sejak 2004.⁷

Perlu ditegaskan dengan jelas apa yang dokumen sebegitu buktikan dan apa yang tidak. Ia penerbitan syarikat itu sendiri. Maka ia membuktikan syarikat menyatakan perkara itu secara bertulis dan boleh dipertanggungjawabkan atasnya, bukan bahawa pihak ketiga yang bebas telah mengesahkannya. Nama yang tersenarai boleh disemak dan itu nilainya. Dakwaan tentang mutu tidak boleh.

Dua dakwaan wajar ditolak ataupun diperbetulkan sekalipun ia datang daripada syarikat. Profil itu mendakwa syarikat pertama yang patuh syariah, bukan yang terbesar, jadi mana-mana penyampaian yang menyebut terbesar tidak disokong dokumennya sendiri.⁷ Dan syarikat pernah menyatakan hasrat menyenaraikan sahamnya di Bursa Malaysia, tetapi setakat semakan pada 20 September 2026 ia masih belum tersenarai.

Kesimpulan

Soalan yang betul bukan syarikat mana yang paling hebat, sebaliknya apa yang menjamin harta itu apabila keadaan berubah.

Jawapannya ada dalam Akta Syarikat Amanah 1949. Syarat masuk menapis siapa yang boleh berdaftar dan mengunci separuh modal saham sebagai simpanan yang hanya boleh dipanggil ketika penggulungan. Deposit dipegang Akauntan Negara. Wang amanah wajib diasingkan daripada wang syarikat. Pekerja bertanggungjawab secara peribadi kepada Mahkamah. Pemilikan saham dihadkan satu perlima. Dan syarikat tidak boleh digulung secara sukarela selagi ada harta pusaka yang belum selesai ditadbir.

Yang paling wajar diingat waris ialah peruntukan terakhir itu memberi hak kepada mereka, bukan kepada syarikat. Waris yang bimbang boleh memohon kepada Mahkamah untuk menghalang penggulungan ataupun pelupusan saham.

Dan perlu ditegaskan sekali lagi, perlindungan itu perlindungan struktur. Ia tidak menggantikan kewajipan membaca terma perkhidmatan sebelum menandatanganinya.