Kes Faraid dengan Isteri, Seorang Anak Lelaki dan Dua Anak Perempuan

Pendahuluan

Kes ini antara yang paling ringkas dalam faraid, kerana hanya seorang waris sahaja yang mengambil kadar tetap dan selebihnya berkongsi baki.

Walaupun ringkas, ia berguna untuk menunjukkan satu perkara yang selalu dilangkau, iaitu bahawa jawapan sebenar dalam faraid ialah pecahan dan bukan angka ringgit. Angka ringgit hanya muncul selepas pecahan itu diketahui.

Soalan

Arwah meninggalkan seorang isteri, seorang anak lelaki dan dua orang anak perempuan. Harta yang ditinggalkan bernilai RM1 juta.

Berapakah bahagian setiap waris?

Satu waris kadar tetap, tiga waris baki

Isteri seorang sahaja dalam kes ini yang mengambil kadar yang sudah ditetapkan angkanya, iaitu satu perlapan.¹

فَإِن كَانَ لَكُمْ وَلَدٌ فَلَهُنَّ ٱلثُّمُنُ مِمَّا تَرَكْتُم

“Jika kamu mempunyai anak, maka bagi mereka satu perlapan daripada apa yang kamu tinggalkan.”

Ketiga-tiga anak pula tidak mengambil kadar tetap. Mereka mengambil apa-apa yang tinggal selepas isteri mengambil bahagiannya.²

Anak perempuan dalam kes ini tidak mengambil kadar dua pertiga seperti dua orang anak perempuan yang lain, kerana kehadiran saudara lelaki mereka menukar kedudukan mereka menjadi asobah bersamanya.³ Baki kemudian dibahagi antara ketiga-tiganya dengan nisbah dua banding satu.⁴

يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ

“Allah memerintahkan kamu mengenai anak-anak kamu, iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai bahagian dua orang anak perempuan.”

Pengiraan dalam bentuk pecahan

Hanya satu kadar dalam kes ini, iaitu satu perlapan, jadi asal masalahnya 8.

Isteri mengambil 1 daripada 8 dan baki yang tinggal ialah 7.

Baki itu perlu dibahagi antara seorang anak lelaki dengan dua orang anak perempuan mengikut nisbah dua banding satu. Anak lelaki dikira dua kepala dan setiap anak perempuan satu kepala, jadi kesemuanya empat kepala.

Tujuh tidak boleh dibahagi dengan empat tanpa pecahan. Seluruh jadual didarabkan dengan 4. Langkah itu dipanggil tashih.⁵

Asal masalah 8 menjadi 32 dan baki 7 menjadi 28. Setiap kepala mengambil 7. Anak lelaki yang dikira dua kepala mengambil 14, manakala setiap anak perempuan mengambil 7.

Jawapan penuh kes ini

Baki selepas isteri mengambil bahagiannya ialah 7 daripada 8 dan baki itu dikongsi antara ketiga-tiga anak. Selepas asal masalah didarab dengan 4, baki itu menjadi 28 daripada 32, lalu dibahagi kepada empat kepala, iaitu 14 kepada anak lelaki dan 7 kepada setiap anak perempuan.

Jumlahnya genap 32 dan genap RM1 juta, tanpa sebarang pembundaran.

Pecahan daripada 32 itulah jawapan sebenar kes ini. Kalau harta yang ditinggalkan sebidang tanah, angka itulah yang dicatat sebagai bahagian dalam geran. Kalau ia wang simpanan, angka itu menjadi nisbah pengeluaran. Nilai RM1 juta hanya menukarkan pecahan tadi kepada ringgit.

Kesimpulan

Isteri mengambil satu perlapan dan ketiga-tiga anak berkongsi baki tujuh perlapan dengan nisbah dua banding satu.

Yang perlu dibawa daripada kes ini bukan angkanya, tetapi susunannya. Kadar tetap diambil dahulu, barulah baki dibahagi. Mengira terus dalam ringgit memang berhasil apabila angkanya kebetulan bulat seperti kes ini, tetapi ia akan mengelirukan sebaik sahaja pecahan muncul.

Kes ini boleh dibandingkan dengan kes pertama, iaitu susunan anak yang sama tetapi dengan ibu dan bapa si mati turut hadir. Kehadiran mereka mengecilkan baki yang sampai kepada anak-anak.

Bagi keluarga yang ingin meringankan kos pengurusan pusaka sebelum kematian berlaku, perbincangan tentang khairat pusaka ada dalam Khairat Pusaka dan Kelebihan dan Kekurangan Khairat Pusaka.