Pusaka Apabila Ada Waris Bawah 18 Tahun

Pendahuluan

Artikel ini berasaskan perkongsian Tuan Hadi Malek, perunding pewarisan Wasiyyah Shoppe Berhad, dengan sedikit penambahbaikan.

Ibu atau bapa meninggal muda dan anak-anak masih kecil. Soalan pertama keluarga biasanya tentang makan minum dan persekolahan. Soalan kedua datang kemudian dan lebih sukar. Harta arwah itu jadi apa, sedangkan warisnya belum cukup umur?

Jawapan ringkasnya ialah anak bawah 18 tahun tetap mewarisi. Yang dia tidak boleh buat ialah memegang bahagian itu sendiri.

Kesannya berbeza mengikut jenis harta, jadi kedua-duanya dibincangkan berasingan di bawah.

Harta alih seperti wang dan saham

Harta alih ialah harta yang boleh dipindahkan seperti wang tunai, kereta, saham dan emas.

Kalau kes dibicarakan di Pejabat Pusaka Kecil, bahagian anak bawah umur diarahkan supaya diserahkan kepada Amanah Raya dan dipegang sehingga anak itu berumur 18 tahun.

Kalau kes dibicarakan di Mahkamah Tinggi Sivil, bahagian itu dipegang oleh wasi atau pentadbir — sama ada individu atau syarikat amanah.

Kalau wasi individu menyeleweng

Dia boleh dikenakan tindakan undang-undang, termasuk pertuduhan pecah amanah jenayah dan boleh dipenjarakan.¹

Wasi bukan penjaga

Ini kerap disalah faham dan kesilapannya mahal.

Wasi atau pentadbir menguruskan harta anak. Hak penjagaan diri anak ialah perkara yang berasingan sama sekali dan tidak semestinya jatuh kepada orang yang sama.

Melantik seseorang sebagai wasi tidak menjadikannya penjaga anak anda.

Kesilapan meletakkan anak sebagai penama

Antara kesilapan paling kerap ialah meletakkan nama anak sebagai penama dalam akaun KWSP, Tabung Haji, unit amanah dan seumpamanya.

Bagi orang Islam, penama bukan pemilik.

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan kedudukan itu dengan jelas, iaitu penama bertindak selaku pentadbir bagi menguruskan pengeluaran dan pembahagian simpanan itu mengikut Undang-Undang Islam.²

Penama bukanlah pemilik harta, lebih tepat disebut sebagai pengurus harta.

Jadi wang itu tetap harta pusaka dan pembahagiannya tetap mengikut faraid.

Apabila penama itu anak bawah umur, dia tidak boleh mengeluarkan wang itu. Wang peninggalan arwah tidak dapat dimanfaatkan sehingga dia berumur 18 tahun.

Selepas itu pun, urusan kembali ke titik mula — Surat Kuasa Mentadbir dan perbicaraan semula. Rumit, memakan kos dan memakan masa.

Kerana kesan negatif inilah sebahagian organisasi berkenaan tidak lagi membenarkan penamaan kepada anak bawah umur.

Harta tak alih

Harta tak alih ialah hartanah seperti rumah, kondominium dan tanah kebun.

Kalau arwah tidak membuat apa-apa perancangan semasa hidup — tidak menghibahkan rumah kepada isteri, misalnya — nama anak-anak turut masuk sebagai pemilik baharu.

Masalahnya timbul apabila anak itu bawah 18 tahun.

Pejabat Pusaka Kecil atau Mahkamah Tinggi Sivil akan mengeluarkan Surat Kuasa Mentadbir sahaja. Perintah Pembahagian yang menamakan pemilik baharu dalam geran tidak dikeluarkan untuk anak bawah umur, kerana nama hanya boleh dimasukkan ke dalam geran setelah cukup 18 tahun.³

Dalam Surat Kuasa Mentadbir itu, isteri (sebagai contoh) dinyatakan sebagai pemegang amanah bagi hak anak-anak bawah umur ke atas hartanah tersebut.

Kesannya ialah perbicaraan berulang

Katakan ada lima orang anak bawah umur.

Setiap kali seorang daripada mereka mencapai 18 tahun, perbicaraan perlu diulang. Anak yang sudah cukup umur itu kemudian membuat pilihan. Dia boleh melepaskan haknya kepada ibu atau menuntut haknya ke atas rumah.

Lima anak bermakna proses itu berulang lima kali.

Kalau rumah hendak dijual

Kalau isteri yang menguruskan pusaka menyatakan hasrat menjual rumah itu di peringkat awal, Perintah Penjualan dikeluarkan dan dia diberi kuasa mentadbir urusan jual beli.

Perintah itu menyatakan bahawa bahagian anak-anak ke atas hasil jualan hendaklah dihantar kepada Amanah Raya dan dipegang sehingga mereka berumur 18 tahun — kalau kes di Pejabat Pusaka Kecil.

Kalau kes di Mahkamah Tinggi Sivil, bahagian itu dipegang oleh wasi atau pentadbir yang dilantik.

Kesimpulan

Semua kerumitan di atas berpunca daripada satu perkara sahaja, iaitu tiada perancangan dibuat sebelum kematian.

Hartanah pula jenis harta yang paling terikat apabila ada waris bawah umur, seperti yang ditunjukkan sepanjang artikel ini. Namanya tidak boleh dimasukkan ke dalam geran dan setiap urusan ke atasnya memerlukan perintah.

Yang boleh dipertimbangkan semasa hidup termasuk hibah, wasiat dalam had yang dibenarkan dan melantik wasi yang benar-benar layak — serta memahami bahawa melantik wasi bukan melantik penjaga.

Kredit: Tuan Hadi Malek, perunding pewarisan Wasiyyah Shoppe Berhad, atas perkongsian yang menjadi asas artikel ini.

Perbezaan antara penjaga dengan pemegang amanah dihuraikan dalam seksyen 10 Akta 98. Takrif harta pusaka kecil yang menentukan di mana kes ini difailkan pula ada dalam seksyen 2 Akta 98.