Amanah Raya.

Laluan pusaka ditentukan oleh undang-undang dan bukan oleh pakej yang dibeli. Nilai harta tidak melebihi lima juta ringgit membawa kes ke Pejabat Pusaka Kecil, harta alih si mati yang tidak melebihi enam ratus ribu ringgit boleh ditadbir melalui laluan ringkas Amanah Raya dan selebihnya ke Mahkamah Tinggi. Satu perkara mesti diperbetulkan dahulu, iaitu cukai pusaka sudah dimansuhkan di Malaysia sejak 1 November 1991.

Bagi permohonan pusaka kecil yang lengkap dan tanpa pertikaian, kerajaan menetapkan tempoh standard empat bulan. JKPTG pula menyebut empat hingga enam bulan. Perintah dikeluarkan dalam 30 hari selepas perbicaraan. Tiada angka rasmi bagi Mahkamah Tinggi, manakala Amanah Raya menyebut tiga bulan hingga beberapa tahun. Punca utama kelewatan ialah waris yang lambat bertindak, bertelagah dan dokumen tidak lengkap.

Boleh dan peruntukannya perenggan 15(4)(bb) Akta 98. Ukurannya nilai bahagian itu sebagaimana ditentukan Pegawai Pembahagian Pusaka, bukan nilai setara atau lebih menguntungkan yang sering disebut orang. Yang melindungi waris bawah umur ialah tiga perkara lain, iaitu persetujuan bagi pihaknya diberi oleh pegawai dan hanya demi kepentingannya, kuasa pegawai menolak pembahagian yang tidak adil, serta wang belian yang wajib didepositkan dengan Amanah Raya sebelum perintah dibuat.

Bahagian anak bawah umur dikekalkan mengikut faraid kerana dia tidak boleh membuat keputusan sendiri. Bapa penjaga hakiki yang pertama dan apabila bapa mati hak itu turun kepada datuk sebelah bapa, kemudian wasi. Ibu bukan penjaga harta secara automatik, sebaliknya perlu dilantik sebagai wasi oleh bapa ataupun sebagai penjaga oleh Mahkamah. Penjaga juga tidak boleh menjual harta tak alih anak kecuali dalam lapan keadaan yang tersenarai. Pegawai Pembahagian Pusaka pula mengarahkan bahagian anak didaftarkan atas nama pemegang amanah berserta kaveat sehingga dia berumur lapan belas tahun.

Pentadbir harta pusaka dilantik melalui satu daripada tiga laluan. Bagi pusaka kecil tanpa wasiat, Pegawai Pembahagian Pusaka memberi surat kuasa mentadbir dalam Borang F. Bagi pusaka yang melebihi RM5 juta, Mahkamah Tinggi memberinya di bawah Akta 97, biasanya dengan bon dan dua penjamin. Bagi harta alih tidak melebihi RM600,000, Amanah Raya boleh mentadbirnya secara ringkas.

Dua soalan menentukan tempatnya dan nilai harta hanyalah yang kedua. Soalan pertama ialah ada atau tiada wasiat, kerana seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa EKSKLUSIF Mahkamah Tinggi apabila si mati meninggalkan wasiat yang sah, walaupun pusakanya kecil. Tanpa wasiat, barulah nilai menentukan, iaitu Pejabat Pusaka Kecil bagi apa-apa harta yang tidak melebihi RM5 juta dan Mahkamah Tinggi bagi yang melebihinya. Amanah Raya pula bukan pilihan ketiga yang setara, sebaliknya laluan ringkas bagi harta ALIH si mati yang tidak melebihi RM600,000. Tanah tidak ditadbir melalui laluan ini.

Pusaka tidak semestinya beku. Bahagian waris yang sudah pasti boleh dikira dahulu dan yang berubah apabila waris lain muncul ialah PENYEBUTNYA, bukan hak sesiapa. Seksyen 12(7) Akta 98 mewajibkan Pegawai Pembahagian Pusaka MEMUTUSKAN siapa waris dan seksyen 16(3) membenarkan bahagian waris yang tidak dapat dikesan didepositkan dengan Amanah Raya untuk dipegang sebagai amanah sehingga dituntut. Tetapi sejak 15 Julai 2024 beban mencari waris berpindah kepada PEMOHON, kerana peruntukan penyiaran notis dimansuhkan.

Pusaka tidak boleh dibahagikan hanya kerana seseorang sudah lama hilang. Keluarga perlu mendapatkan perintah anggapan kematian daripada mahkamah dahulu. Mahkamah Syariah di Wilayah Persekutuan menggunakan tempoh empat tahun di bawah seksyen 80 Akta 561, manakala Mahkamah Tinggi Sivil menggunakan tempoh tujuh tahun di bawah seksyen 108 Akta 56.

Anak bawah 18 tahun tetap mewarisi, tetapi tidak boleh memegang bahagiannya sendiri. Wangnya dipegang Amanah Raya atau pentadbir sehingga dia cukup umur, dan bahagiannya dalam tanah didaftarkan atas nama pemegang amanah dengan kaveat. Setiap anak yang cukup umur memerlukan permohonan berikutnya supaya bahagian itu dipindahkan kepadanya.

Seksyen 2 ialah kamus rasmi Akta 98. Ia menetapkan makna setiap istilah penting dalam akta itu, termasuk siapa pegawai yang mengendalikan pusaka kecil. Pindaan tahun 2022 menukar gelaran pegawai itu daripada Pentadbir Tanah kepada Pegawai Pembahagian Pusaka serta memasukkan beberapa takrif yang baharu sama sekali.

Surat kuasa mentadbir dikeluarkan oleh dua pihak sahaja, iaitu Pegawai Pembahagian Pusaka bagi pusaka kecil dalam Borang F dan Mahkamah Tinggi di bawah Akta Probet dan Pentadbiran 1959. Jenis Mahkamah Tinggi termasuk surat kuasa dengan wasiat terlampir, de bonis non dan surat kuasa terhad. Amanah Raya mentadbir harta alih yang kecil melalui akuannya sendiri, seolah-olah surat kuasa telah diberikan kepadanya.

Boleh. Urusan pusaka tidak terhenti kerana seorang waris enggan hadir ataupun enggan menandatangani. Pegawai Pembahagian Pusaka mempunyai kuasa Mahkamah Majistret untuk memanggil sesiapa yang dihantar notis dan seksyen 11A(2) menjadikan orang itu terikat di sisi undang-undang dalam erti seksyen 174 dan 175 Kanun Keseksaan. Bicara tetap berjalan dengan keterangan saksi yang hadir. Perlu dibezakan antara enggan hadir dengan enggan bersetuju, kerana yang terhalang hanyalah muafakat, bukan pembahagian faraid. Bahagian waris yang enggan tetap penuh dan wangnya didepositkan dengan Amanah Raya Berhad yang memegangnya sebagai pemegang amanah untuknya.