Akta 97.

Kelebihannya nyata, iaitu kos pengurusan pusaka ditanggung, dokumen perancangan disediakan dan waris tidak berdepan bil pada saat mereka paling tidak bersedia. Kekurangannya pula bukan sekadar komitmen bulanan. Tiga sebab pembatalan dalam modul syarikat sendiri lebih penting daripada itu dan yang paling perlu difahami ialah langganan terbatal apabila waris menguruskan sendiri ataupun melantik peguam sendiri, iaitu keadaan yang berlaku selepas kematian dan di luar kawalan peserta semasa hidup.

Sitasi ialah notis yang dikeluarkan dari Pejabat Pendaftar Mahkamah Tinggi atas permintaan seseorang, memanggil orang yang mempunyai hak terdahulu kepada perwakilan supaya MENERIMA ataupun MELEPASKAN hak itu. Asasnya seksyen 9 Akta Probet dan Pentadbiran 1959 dan prosedurnya Aturan 71 kaedah 41 dan 42 Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012. Tiga perkara perlu diketahui sebelum memulakannya. Pemohon mesti memasukkan kaveat dahulu, sitasi disampaikan secara peribadi dan orang yang disitasi ada lapan hari untuk memasuki kehadiran. Sekiranya dia ingkar hadir, dia DISIFATKAN telah melepaskan haknya dan pemohon boleh memohon geran untuk dirinya sendiri. Sitasi tidak wujud dalam urusan pusaka kecil, kerana di situ pegawai memanggil terus di bawah seksyen 11A Akta 98.

Pentadbir harta pusaka dilantik melalui satu daripada tiga laluan. Bagi pusaka kecil tanpa wasiat, Pegawai Pembahagian Pusaka memberi surat kuasa mentadbir dalam Borang F. Bagi pusaka yang melebihi RM5 juta, Mahkamah Tinggi memberinya di bawah Akta 97, biasanya dengan bon dan dua penjamin. Bagi harta alih tidak melebihi RM600,000, Amanah Raya boleh mentadbirnya secara ringkas.

Dua soalan menentukan tempatnya dan nilai harta hanyalah yang kedua. Soalan pertama ialah ada atau tiada wasiat, kerana seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa EKSKLUSIF Mahkamah Tinggi apabila si mati meninggalkan wasiat yang sah, walaupun pusakanya kecil. Tanpa wasiat, barulah nilai menentukan, iaitu Pejabat Pusaka Kecil bagi apa-apa harta yang tidak melebihi RM5 juta dan Mahkamah Tinggi bagi yang melebihinya. Amanah Raya pula bukan pilihan ketiga yang setara, sebaliknya laluan ringkas bagi harta ALIH si mati yang tidak melebihi RM600,000. Tanah tidak ditadbir melalui laluan ini.

Waris boleh memohon supaya pentadbir diperintahkan menyerahkan inventori dan akaun, memohon surat kuasa mentadbirnya dibatalkan dan pentadbir baharu dilantik, menuntut jualan yang melanggar akta dibatalkan serta menuntut kerugian daripadanya. Bagi pusaka kecil semua itu dipohon melalui Borang P, manakala di Mahkamah Tinggi melalui seksyen 34 dan 62 Akta 97. Jika harta diselewengkan dengan niat tidak jujur, ia boleh menjadi pecah amanah jenayah.

Tiga peranan ini dibezakan oleh tiga perkara, iaitu siapa yang melantik, bila kuasanya bermula dan bila ia berakhir. Wasi dilantik oleh si mati sendiri melalui wasiat lalu memohon probet. Pentadbir pula dilantik oleh Mahkamah ataupun oleh Pegawai Pembahagian Pusaka apabila tiada wasi, lalu memegang surat kuasa mentadbir. Kedua-duanya BUKAN perkara yang sama. Wakil kuasa pula bertindak semasa pemberi kuasa masih hidup sahaja, kerana seksyen 5 Akta 424 menamatkan kuasa itu apabila pemberi ataupun penerima kuasa meninggal dunia. Wakil kuasa juga tiada kesahan langsung sehingga salinannya didepositkan di pejabat Penolong Kanan Pendaftar.

Surat kuasa mentadbir dikeluarkan oleh dua pihak sahaja, iaitu Pegawai Pembahagian Pusaka bagi pusaka kecil dalam Borang F dan Mahkamah Tinggi di bawah Akta Probet dan Pentadbiran 1959. Jenis Mahkamah Tinggi termasuk surat kuasa dengan wasiat terlampir, de bonis non dan surat kuasa terhad. Amanah Raya mentadbir harta alih yang kecil melalui akuannya sendiri, seolah-olah surat kuasa telah diberikan kepadanya.

Boleh diselesaikan dan tempatnya ditentukan oleh undang-undang dan bukan oleh pilihan waris. Pusaka tanpa wasiat yang nilainya tidak melebihi lima juta ringgit difailkan di Pejabat Pembahagian Pusaka, manakala pusaka yang melebihi had itu ataupun yang ada wasiat dibawa ke Mahkamah Tinggi. Sejak 15 Julai 2024 pusaka kecil tidak lagi perlu mengandungi tanah, jadi pusaka yang hanya berupa wang tunai pun boleh masuk. Pusaka yang hanya berupa harta alih tidak melebihi enam ratus ribu ringgit malah boleh diselesaikan dengan perintah pembahagian terus tanpa bicara langsung. Memilih tempat yang salah pun tidak mematikan permohonan kerana akta mewajibkan ia dipindahkan.

Kuasa pentadbir tidak berpindah kepada warisnya. Bagi geran Mahkamah Tinggi yang masih ada pentadbir lain, kuasa itu kekal pada yang masih hidup. Jika tiada, pentadbir baharu perlu dilantik, iaitu melalui permohonan berikutnya Borang P bagi pusaka kecil ataupun surat kuasa mentadbir de bonis non di Mahkamah Tinggi. Harta yang belum dibahagi kekal harta si mati asal.

Pentadbir harta pusaka memegang harta si mati sebagai amanah, bukan sebagai pemilik. Tugasnya mengumpul harta, membayar belanja pengebumian dan hutang dahulu, membahagikan baki kepada waris mengikut perintah dan menunjukkan akaun apabila diminta. Dia tidak boleh menjual atau memindahkan tanah pusaka tanpa persetujuan semua wakil diri dan tanpa kebenaran mahkamah bagi urusan tertentu. Jika dia tidak amanah, waris boleh memohon akaun, memohon dia dibatalkan dan diganti serta menuntut urusan yang salah dibatalkan.