bidang kuasa.

Boleh dan hukumnya harus. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan harus bagi orang Islam menghibahkan sesuatu kepada orang bukan Islam. Tetapi soal hukum bukan soal yang sebenarnya menyusahkan mualaf di Malaysia. Soal yang menyusahkan ialah penguatkuasaan, kerana Mahkamah Syariah tidak boleh mendengar kes yang salah satu pihaknya bukan Islam. Sebab itu hibah perlu disempurnakan semasa hidup sehingga tiada apa-apa yang tinggal untuk dipertikaikan.

Dua soalan menentukan tempatnya dan nilai harta hanyalah yang kedua. Soalan pertama ialah ada atau tiada wasiat, kerana seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa EKSKLUSIF Mahkamah Tinggi apabila si mati meninggalkan wasiat yang sah, walaupun pusakanya kecil. Tanpa wasiat, barulah nilai menentukan, iaitu Pejabat Pusaka Kecil bagi apa-apa harta yang tidak melebihi RM5 juta dan Mahkamah Tinggi bagi yang melebihinya. Amanah Raya pula bukan pilihan ketiga yang setara, sebaliknya laluan ringkas bagi harta ALIH sahaja yang tidak melebihi RM600,000.

Satu dakwaan dalam artikel ini perlu dibetulkan sebelum apa-apa yang lain. Seksyen 43 Akta 97 BUKAN had yuran yang boleh dikenakan pihak ketiga. Ia komisen kepada wasi ataupun pentadbir, diberi mengikut BUDI BICARA MAHKAMAH dan hadnya lima peratus ke atas nilai aset yang DIKUTIP mereka. Yuran syarikat perkhidmatan pula perkara kontrak antara keluarga dengan syarikat itu, bukan perkara yang dihadkan akta tersebut.

Akta A1643 berkuat kuasa pada 15 Julai 2024 dan ia pindaan yang paling luas setakat ini. Dua perubahan mengubah siapa yang layak memohon, iaitu had dinaikkan daripada dua juta kepada lima juta ringgit dan syarat bahawa pusaka kecil mesti mengandungi harta tak alih digugurkan. Satu jawatan baharu diwujudkan, iaitu Presiden Pembahagian Pusaka. Dua laluan baharu dibuka, iaitu pembahagian terus tanpa bicara bagi harta alih sehingga enam ratus ribu ringgit, serta jualan tanah atas persetujuan majoriti dua pertiga. Dua tanggungjawab pula berpindah kepada pemohon, iaitu menyampaikan notis bicara dan mendaftarkan perintah.

Yang menentukan tempat bukan pertikaian antara waris, tetapi ada atau tiada wasiat dan nilai harta. Seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa eksklusif Mahkamah Tinggi apabila ada wasiat yang sah. Bagi kes tanpa wasiat pula, seksyen 3 yang dipindakan pada 2024 mentakrifkan pusaka kecil sebagai harta APA-APA JENIS yang tidak melebihi RM5 juta dan seksyen 4 memberi Pegawai Pembahagian Pusaka bidang kuasa EKSKLUSIF ke atasnya. Seksyen 7 malah mengarahkan Pendaftar Mahkamah Tinggi memindahkan petisyen pusaka kecil kepada pegawai itu. Pertikaian antara waris pula diputuskan di situ juga, di bawah seksyen 14.

Perintah faraid ialah penentuan siapa warisnya dan berapa bahagian masing-masing dan itu sahaja. Ia tidak memindahkan harta kepada sesiapa. Bidang kuasanya diberikan oleh enakmen pentadbiran agama Islam negeri, iaitu seksyen 61(3)(b)(ix) bagi Selangor dan Mahkamah Rendah Syariah mendengarnya apabila nilainya tidak melebihi had yang ditetapkan. Had itu berlainan antara negeri kerana Sultan boleh memperluaskannya melalui warta. Di Selangor ia kini tiga ratus ribu ringgit. Satu perkara perlu diperiksa dahulu sebelum memohon, kerana bagi pusaka kecil, Pegawai Pembahagian Pusaka sendiri diwajibkan menentukan waris serta bahagian mereka di bawah seksyen 12(7) Akta 98.

Boleh diselesaikan dan tempatnya ditentukan oleh undang-undang dan bukan oleh pilihan waris. Pusaka tanpa wasiat yang nilainya tidak melebihi lima juta ringgit difailkan di Pejabat Pembahagian Pusaka, manakala pusaka yang melebihi had itu ataupun yang ada wasiat dibawa ke Mahkamah Tinggi. Sejak 15 Julai 2024 pusaka kecil tidak lagi perlu mengandungi tanah, jadi pusaka yang hanya berupa wang tunai pun boleh masuk. Pusaka yang hanya berupa harta alih tidak melebihi enam ratus ribu ringgit malah boleh diselesaikan dengan perintah pembahagian terus tanpa bicara langsung. Memilih tempat yang salah pun tidak mematikan permohonan kerana akta mewajibkan ia dipindahkan.

Dalam perbicaraan pusaka kecil, pegawai menentukan agama si mati sebelum apa-apa pembahagian dibuat. Jawapannya menentukan rejim mana yang terpakai, iaitu faraid bagi orang Islam atau Akta Pembahagian bagi bukan Islam. Kedua-duanya memberi hasil yang berbeza kepada waris yang sama.