Mahkamah Syariah.

Harta sepencarian boleh dituntut selepas kematian suami atau isteri. Tuntutan itu dibuat di Mahkamah Tinggi Syariah sebelum pusaka difaraidkan. Asasnya Arahan Amalan JKSM No. 5 Tahun 2003, bukan seksyen 122 yang terhad kepada perceraian. Penuntut biasanya pasangan yang masih hidup. Bahagian yang diperintahkan mahkamah bukan lagi harta pusaka.

Mahkamah yang betul bergantung pada umur anak dan keupayaannya. Anak bawah lapan belas tahun dibawa ke Mahkamah Syariah. Anak yang sudah dewasa dan benar-benar tidak mampu mengurus hal ehwalnya kerana kecelaruan mental dibawa ke MAHKAMAH TINGGI SIVIL di bawah Akta Kesihatan Mental 2001, bukan ke Mahkamah Syariah. Anak dewasa yang berkeupayaan penuh tidak memerlukan penjaga harta langsung.

Bapa ialah penjaga harta anaknya yang belum dewasa secara semula jadi, tetapi kedudukan itu datang daripada nasab. Bapa angkat tidak memperolehnya dengan sendirinya. Apabila tiada penjaga di sisi undang-undang, mahkamah yang melantik penjaga harta bagi anak itu, dan penjaga yang dilantik mahkamah terikat dengan had yang ketat termasuk larangan menjual tanpa kebenaran mahkamah.

Talak dan rujuk yang cukup rukun serta syaratnya adalah SAH di sisi syarak walaupun dilafazkan di luar mahkamah. Mahkamah berfungsi mengesahkan dan mendaftarkannya, bukan menjatuhkannya. Tetapi sah di sisi syarak bukan bermakna tiada kesan undang-undang. Enakmen undang-undang keluarga Islam negeri meletakkan perceraian di luar mahkamah tanpa kebenaran mahkamah di bawah bahagian penalti dan kegagalan membuat laporan pula satu kesalahan yang berasingan. Bagi urusan pusaka, perkara ini menentukan sama ada pasangan masih saling mewarisi.

Perjalanannya bermula dengan petisyen Borang A, yang boleh difailkan oleh SEORANG sahaja yang berkepentingan. Pegawai menyiasat dan menilai harta dengan penilaian yang MUKTAMAD, kemudian pemohon sendiri menyampaikan notis bicara kepada waris lain. Selepas bicara, perintah terletak di pejabat pegawai sepanjang tempoh rayuan tiga puluh hari. Pertikaian antara waris diputuskan di situ juga di bawah seksyen 14, bukan dipindahkan ke mahkamah.

Pusaka tidak boleh dibahagikan hanya kerana seseorang sudah lama hilang. Keluarga perlu mendapatkan perintah anggapan kematian daripada mahkamah dahulu. Mahkamah Syariah di Wilayah Persekutuan menggunakan tempoh empat tahun di bawah seksyen 80 Akta 561, manakala Mahkamah Tinggi Sivil menggunakan tempoh tujuh tahun di bawah seksyen 108 Akta 56.

Perintah faraid ialah penentuan siapa warisnya dan berapa bahagian masing-masing dan itu sahaja. Ia tidak memindahkan harta kepada sesiapa. Bidang kuasanya diberikan oleh enakmen pentadbiran agama Islam negeri, iaitu seksyen 61(3)(b)(ix) bagi Selangor dan Mahkamah Rendah Syariah mendengarnya apabila nilainya tidak melebihi had yang ditetapkan. Had itu berlainan antara negeri kerana Sultan boleh memperluaskannya melalui warta. Di Selangor ia kini tiga ratus ribu ringgit. Satu perkara perlu diperiksa dahulu sebelum memohon, kerana bagi pusaka kecil, Pegawai Pembahagian Pusaka sendiri diwajibkan menentukan waris serta bahagian mereka di bawah seksyen 12(7) Akta 98.

Sijil faraid ialah perakuan Mahkamah Syariah tentang siapa waris si mati dan berapa bahagian masing-masing. Ia berguna sebagai bukti hubungan dan kadar bahagian, contohnya bagi tuntutan kecil di ASNB. Ia bukan surat kuasa mentadbir dan tidak boleh menukar nama dalam geran. Di Selangor ia dipohon melalui Borang MS 3 di bawah seksyen 65 Enakmen Pentadbiran Agama Islam (Negeri Selangor) 2003.

Tidak cukup. Pendaftar Hakmilik dan Pentadbir Tanah dilarang mendaftarkan turun milik berdasarkan perintah, sijil ataupun perakuan faraid dan larangan itu tertulis dalam pekeliling rasmi. Sijil faraid mengesahkan siapa warisnya dan berapa bahagiannya. Yang menukar nama dalam geran ialah surat kuasa mentadbir, geran probet ataupun perintah pembahagian.