Mahkamah Tinggi.

Yang menentukan tempat bukan pertikaian antara waris, tetapi ada atau tiada wasiat dan nilai harta. Seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa eksklusif Mahkamah Tinggi apabila ada wasiat yang sah. Bagi kes tanpa wasiat pula, seksyen 3 yang dipindakan pada 2024 mentakrifkan pusaka kecil sebagai harta APA-APA JENIS yang tidak melebihi RM5 juta dan seksyen 4 memberi Pegawai Pembahagian Pusaka bidang kuasa EKSKLUSIF ke atasnya. Seksyen 7 malah mengarahkan Pendaftar Mahkamah Tinggi memindahkan petisyen pusaka kecil kepada pegawai itu. Pertikaian antara waris pula diputuskan di situ juga, di bawah seksyen 14.

Laluan pusaka ditentukan oleh undang-undang dan bukan oleh pakej yang dibeli. Nilai harta tidak melebihi lima juta ringgit membawa kes ke Pejabat Pusaka Kecil, harta alih si mati yang tidak melebihi enam ratus ribu ringgit boleh ditadbir melalui laluan ringkas Amanah Raya dan selebihnya ke Mahkamah Tinggi. Satu perkara mesti diperbetulkan dahulu, iaitu cukai pusaka sudah dimansuhkan di Malaysia sejak 1 November 1991.

Sitasi ialah notis yang dikeluarkan dari Pejabat Pendaftar Mahkamah Tinggi atas permintaan seseorang, memanggil orang yang mempunyai hak terdahulu kepada perwakilan supaya MENERIMA ataupun MELEPASKAN hak itu. Asasnya seksyen 9 Akta Probet dan Pentadbiran 1959 dan prosedurnya Aturan 71 kaedah 41 dan 42 Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012. Tiga perkara perlu diketahui sebelum memulakannya. Pemohon mesti memasukkan kaveat dahulu, sitasi disampaikan secara peribadi dan orang yang disitasi ada lapan hari untuk memasuki kehadiran. Sekiranya dia ingkar hadir, dia DISIFATKAN telah melepaskan haknya dan pemohon boleh memohon geran untuk dirinya sendiri. Sitasi tidak wujud dalam urusan pusaka kecil, kerana di situ pegawai memanggil terus di bawah seksyen 11A Akta 98.

Bagi permohonan pusaka kecil yang lengkap dan tanpa pertikaian, kerajaan menetapkan tempoh standard empat bulan. JKPTG pula menyebut empat hingga enam bulan. Perintah dikeluarkan dalam 30 hari selepas perbicaraan. Tiada angka rasmi bagi Mahkamah Tinggi, manakala Amanah Raya menyebut tiga bulan hingga beberapa tahun. Punca utama kelewatan ialah waris yang lambat bertindak, bertelagah dan dokumen tidak lengkap.

Wasiat pentadbiran yang sah membawa urusan pusaka ke Mahkamah Tinggi Sivil untuk geran probet, walau berapa pun nilai hartanya, kerana seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa eksklusif mahkamah itu. Tanpa wasiat pula, nilai dan jenis harta yang menentukan, iaitu Pejabat Pusaka Kecil bagi harta tidak melebihi RM5 juta dan Mahkamah Tinggi bagi yang melebihinya.

Mahkamah yang betul bergantung pada umur anak dan keupayaannya. Anak bawah lapan belas tahun dibawa ke Mahkamah Syariah. Anak yang sudah dewasa dan benar-benar tidak mampu mengurus hal ehwalnya kerana kecelaruan mental dibawa ke MAHKAMAH TINGGI SIVIL di bawah Akta Kesihatan Mental 2001, bukan ke Mahkamah Syariah. Anak dewasa yang berkeupayaan penuh tidak memerlukan penjaga harta langsung.

Dua soalan menentukan tempatnya dan nilai harta hanyalah yang kedua. Soalan pertama ialah ada atau tiada wasiat, kerana seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa EKSKLUSIF Mahkamah Tinggi apabila si mati meninggalkan wasiat yang sah, walaupun pusakanya kecil. Tanpa wasiat, barulah nilai menentukan, iaitu Pejabat Pusaka Kecil bagi apa-apa harta yang tidak melebihi RM5 juta dan Mahkamah Tinggi bagi yang melebihinya. Amanah Raya pula bukan pilihan ketiga yang setara, sebaliknya laluan ringkas bagi harta ALIH si mati yang tidak melebihi RM600,000. Tanah tidak ditadbir melalui laluan ini.

Tidak. Tiada peruntukan dalam Akta Probet dan Pentadbiran 1959 ataupun Aturan 71 Kaedah-Kaedah Mahkamah 2012 yang menghendaki permohonan surat kuasa mentadbir ditangguhkan kerana ada tuntutan harta sepencarian. Tuntutan itu diputuskan oleh Mahkamah Syariah, manakala Mahkamah Tinggi melantik pentadbir. Pentadbir memegang harta atas amanah dan tidak wajib membahagi dalam tahun pertama, jadi harta yang dituntut wajar dipegang sehingga tuntutan itu selesai.