Apa itu Sitasi dalam Pengurusan Pusaka?

Pendahuluan

Apabila si mati tidak meninggalkan wasiat, seseorang perlu dilantik sebagai pentadbir melalui surat kuasa mentadbir. Urusan itu tersekat apabila ada waris yang enggan bersetuju ataupun enggan menandatangani apa-apa.

Sitasi ialah jalan keluar yang disediakan undang-undang bagi keadaan itu. Artikel ini menerangkan apa ia sebenarnya, di mana ia terpakai dan apa yang berlaku kepada orang yang menerimanya.

Apa itu sitasi?

Ia notis, tetapi bukan notis biasa.

Asasnya seksyen 9 Akta Probet dan Pentadbiran 1959, iaitu seksyen yang bertajuk pelepasan secara tersirat. Subseksyen 9(1) membenarkan sesiapa yang mempunyai ataupun menuntut apa-apa kepentingan dalam pusaka si mati, ataupun mana-mana pemiutang si mati, menyebabkan satu sitasi dikeluarkan tanpa dia sendiri memohon perwakilan.¹

Perhatikan kepada siapa ia ditujukan. Ia ditujukan kepada wasi yang dilantik dalam wasiat, ataupun kepada sesiapa yang kelihatan mempunyai hak terdahulu kepada perwakilan, memanggilnya menerima ataupun melepaskan hak itu.¹

Jadi sitasi bukan alat untuk menghukum waris yang degil. Ia alat untuk memaksa satu keputusan daripada orang yang hak perwakilannya mendahului pemohon, iaitu sama ada dia mahu mengambil tugas itu ataupun melepaskannya supaya orang lain boleh mengambilnya.

Siapa boleh mengeluarkannya?

Kaedah 42(1) Aturan 71 menetapkan bahawa sitasi untuk menerima ataupun menolak geran boleh dikeluarkan atas permintaan mana-mana orang yang dia sendiri akan berhak kepada geran sekiranya orang yang disitasi melepaskan haknya.²

Maknanya pemohon bukan orang luar. Dia orang yang menunggu di belakang giliran dan sitasi itu cara dia meminta giliran di hadapannya bergerak.

Sitasi itu sendiri dikeluarkan dari Pejabat Pendaftar dalam Borang 167 dan setiap pernyataan di dalamnya perlu disahkan melalui afidavit yang diikrarkan oleh pemohon.²

Kaveat mesti dimasukkan dahulu

Inilah langkah yang paling kerap terlepas dan tanpanya sitasi tidak boleh dikeluarkan.

Kaedah 41(3) berbunyi bahawa pemohon sitasi hendaklah memasukkan kaveat sebelum mengeluarkan sitasi.²

Sebabnya munasabah. Kaveat menahan supaya tiada geran dikeluarkan kepada sesiapa sementara sitasi itu berjalan, jadi usaha pemohon tidak menjadi sia-sia apabila pihak lain mendahuluinya di kaunter.

Cara ia disampaikan

Kaedah amnya penyampaian peribadi.

Kaedah 41(4) berbunyi bahawa setiap sitasi hendaklah disampaikan secara peribadi kepada orang yang disitasi, melainkan Pendaftar, atas sebab yang ditunjukkan melalui afidavit, mengarahkan cara penyampaian lain, yang boleh termasuk notis melalui iklan.²

Jadi waris yang menghilangkan diri tidak menghentikan urusan. Yang perlu ialah menunjukkan kepada Pendaftar bahawa penyampaian peribadi memang tidak dapat dilakukan.

Lapan hari untuk menjawab

Orang yang disitasi bukan tidak diberi peluang.

Kaedah 41(6) memberinya lapan hari dari tarikh penyampaian, termasuk hari penyampaian itu, untuk memasuki kehadiran dalam Borang 166 di Pejabat Pendaftar, kemudian menyampaikan salinannya kepada pemohon.²

Dia ada tiga pilihan pada waktu itu. Dia boleh memasuki kehadiran lalu memohon geran untuk dirinya sendiri, dia boleh melepaskan haknya secara nyata di bawah seksyen 8, ataupun dia boleh tidak berbuat apa-apa.¹

Pelepasan secara nyata itu boleh dibuat secara lisan pada pendengaran, ataupun secara bertulis yang ditandatangani lalu disaksikan oleh peguam bela ataupun oleh sesiapa yang di hadapannya afidavit boleh diikrarkan.¹

Apa berlaku jika dia tidak hadir?

Di sinilah kesannya dan ia lebih tegas daripada sekadar budi bicara mahkamah.

Subseksyen 9(2) Akta 97 berbunyi bahawa orang yang disitasi boleh memasuki kehadiran, tetapi sekiranya dia ingkar hadir, dia disifatkan telah melepaskan hak itu.¹

Selepas itu kaedah 42(5)(a) membenarkan pemohon memohon kepada Pendaftar bagi perintah geran kepada dirinya sendiri.² Permohonan itu perlu disokong afidavit yang menunjukkan sitasi telah disampaikan dengan sempurna dan orang yang disitasi tidak memasuki kehadiran.²

Satu peruntukan lagi berjalan seiring dengannya. Subseksyen 9(3) menyatakan bahawa apabila Mahkamah berpuas hati seseorang yang berhak kepada perwakilan telah disampaikan notis pendengaran secara peribadi lalu gagal hadir ataupun gagal memfailkan bantahan, dia juga disifatkan telah melepaskan haknya.¹

Sitasi tidak wujud dalam pusaka kecil

Perkara ini perlu dijelaskan kerana ramai mencarinya di tempat yang salah.

Sitasi ialah prosedur Mahkamah Tinggi. Akta 98 tidak mengandungi apa-apa peruntukan tentangnya.³

Di Pejabat Pembahagian Pusaka, pegawai tidak perlu sitasi kerana dia sudah mempunyai kuasa yang lebih terus. Subseksyen 11A(1) memberinya semua kuasa Mahkamah Majistret dalam bidang kuasa sivilnya untuk memanggil serta memeriksa saksi, termasuk sesiapa yang dihantar notis di bawah seksyen 9.³ Subseksyen 11A(2) menjadikan orang itu terikat di sisi undang-undang dalam erti seksyen 174 dan 175 Kanun Keseksaan.³

Jadi tentukan dahulu di mana kes itu berada. Tempat yang betul bagi setiap keadaan dihuraikan dalam artikel urusan pusaka yang waris tidak bagi kerjasama difailkan di mana, manakala langkah amali pada setiap titik sekatan disusun dalam artikel apa perlu buat jika waris enggan bagi kerjasama.

Satu salah sangka tentang persetujuan waris

Ramai menyangka permohonan surat kuasa mentadbir memerlukan tandatangan semua waris.

Seksyen 30 Akta 97 sebenarnya menetapkan bahawa apabila si mati meninggal tanpa wasiat sepenuhnya, pentadbiran hendaklah diberikan kepada seseorang atau lebih daripada orang yang berkepentingan dalam baki pusaka si mati, sekiranya permohonan dibuat bagi maksud itu.¹

Jadi persetujuan semua waris itu amalan yang memudahkan, bukan syarat berkanun.

Kesimpulan

Sitasi memberi jalan keluar apabila hak perwakilan tersekat pada seseorang yang enggan bergerak.

Ia bukan hukuman, sebaliknya permintaan supaya dia membuat keputusan. Kalau dia mahu mengambil tugas itu, dia boleh. Kalau dia tidak mahu, dia melepaskannya. Kalau dia langsung tidak menjawab dalam lapan hari, undang-undang menganggap dia sudah melepaskannya.

Bagi sesiapa yang berada di pihak yang menerima sitasi, nasihatnya ringkas. Lapan hari itu pendek dan berdiam diri itu sendiri satu keputusan.