pentadbir.

Waris memohon di salah satu daripada tiga tempat, iaitu Amanah Raya Berhad bagi harta alih si mati hingga RM600,000, Pejabat Pusaka Kecil bagi pusaka tanpa wasiat hingga RM5 juta ataupun Mahkamah Tinggi bagi pusaka berwasiat atau melebihi RM5 juta. Lima peratus dalam seksyen 43 Akta 97 bukan had yuran syarikat, tetapi had komisen wasi atau pentadbir atas aset yang dikutipnya, mengikut budi bicara mahkamah.

Malaysia tidak lagi mengenakan duti harta pusaka sejak 1 November 1991. Yang masih ada ialah cukai pendapatan arwah yang belum dijelaskan, yang menjadi hutang pusaka dan diurus oleh pentadbir dengan LHDN, cukai pendapatan atas hasil harta pusaka selepas kematian, duti setem ke atas surat cara pindah milik serta CKHT apabila hartanah pusaka dijual.

Pentadbir harta pusaka dilantik melalui satu daripada tiga laluan. Bagi pusaka kecil tanpa wasiat, Pegawai Pembahagian Pusaka memberi surat kuasa mentadbir dalam Borang F. Bagi pusaka yang melebihi RM5 juta, Mahkamah Tinggi memberinya di bawah Akta 97, biasanya dengan bon dan dua penjamin. Bagi harta alih tidak melebihi RM600,000, Amanah Raya boleh mentadbirnya secara ringkas.

Faraid tidak berlaku langsung, kerana tiada baki untuk dibahagikan. Undang-undang menyediakan satu jalan khusus, iaitu seksyen 122 Akta Insolvensi 1967 yang membenarkan pemiutang ataupun Ketua Pengarah Insolvensi memohon supaya harta si mati ditadbir mengikut undang-undang kebankrapan. Harta itu kemudian terletak hak pada Ketua Pengarah Insolvensi. Yang perlu waris tahu ialah harta mereka sendiri tidak menanggungnya dan kos pengurusan jenazah didahulukan sebelum semua hutang.

Waris boleh memohon supaya pentadbir diperintahkan menyerahkan inventori dan akaun, memohon surat kuasa mentadbirnya dibatalkan dan pentadbir baharu dilantik, menuntut jualan yang melanggar akta dibatalkan serta menuntut kerugian daripadanya. Bagi pusaka kecil semua itu dipohon melalui Borang P, manakala di Mahkamah Tinggi melalui seksyen 34 dan 62 Akta 97. Jika harta diselewengkan dengan niat tidak jujur, ia boleh menjadi pecah amanah jenayah.

Tiga peranan ini dibezakan oleh tiga perkara, iaitu siapa yang melantik, bila kuasanya bermula dan bila ia berakhir. Wasi dilantik oleh si mati sendiri melalui wasiat lalu memohon probet. Pentadbir pula dilantik oleh Mahkamah ataupun oleh Pegawai Pembahagian Pusaka apabila tiada wasi, lalu memegang surat kuasa mentadbir. Kedua-duanya BUKAN perkara yang sama. Wakil kuasa pula bertindak semasa pemberi kuasa masih hidup sahaja, kerana seksyen 5 Akta 424 menamatkan kuasa itu apabila pemberi ataupun penerima kuasa meninggal dunia. Wakil kuasa juga tiada kesahan langsung sehingga salinannya didepositkan di pejabat Penolong Kanan Pendaftar.

Kuasa pentadbir tidak berpindah kepada warisnya. Bagi geran Mahkamah Tinggi yang masih ada pentadbir lain, kuasa itu kekal pada yang masih hidup. Jika tiada, pentadbir baharu perlu dilantik, iaitu melalui permohonan berikutnya Borang P bagi pusaka kecil ataupun surat kuasa mentadbir de bonis non di Mahkamah Tinggi. Harta yang belum dibahagi kekal harta si mati asal.

Pentadbir harta pusaka memegang harta si mati sebagai amanah, bukan sebagai pemilik. Tugasnya mengumpul harta, membayar belanja pengebumian dan hutang dahulu, membahagikan baki kepada waris mengikut perintah dan menunjukkan akaun apabila diminta. Dia tidak boleh menjual atau memindahkan tanah pusaka tanpa persetujuan semua wakil diri dan tanpa kebenaran mahkamah bagi urusan tertentu. Jika dia tidak amanah, waris boleh memohon akaun, memohon dia dibatalkan dan diganti serta menuntut urusan yang salah dibatalkan.