aul.

Cara pembahagian faraid berjalan mengikut tujuh langkah yang tertib. Intinya dua perkara sahaja, iaitu menentukan asal masalah dan mentashihkannya. Asal masalah ialah nombor terkecil yang boleh mengeluarkan semua kadar tanpa pecahan, manakala tashih pula mencari nombor terkecil yang boleh dibahagi kepada setiap waris tanpa baki.

Suami arwah ibu memang waris dan bahagiannya satu perempat yang menjadi 3/13 selepas 'aul. Namun haknya hanya pada harta bersih selepas hutang dibayar. Rumah yang dibina dengan wang KWSP ibu masih milik ibu kerana wang itu tidak pernah diserahkan kepada anak-anak, jadi ia harta pusaka walaupun berdiri di atas tanah nenek. Perkongsian perniagaan terbatal dengan kematian ibu. Bahagian ibu sebanyak 60% menjadi pusaka, manakala 40% kekal milik suaminya. Kedua-dua pihak perlu mengira semula hasil dan hutang sepanjang mereka mengusahakannya selepas kematian itu.

Perkara pertama yang perlu difahami ialah tiada sesiapa yang benar-benar melepaskan hak, kerana bahagian setiap waris sudah berpindah kepadanya sebaik berlaku kematian. Apa yang berlaku ialah dia menyerahkan hartanya sendiri kepada orang lain, sama ada sebagai pemberian ataupun sebagai pertukaran. Kerana itu syaratnya dua, iaitu dia mesti tahu berapa nilai bahagiannya, dan dia mesti benar-benar rela. Pelepasan yang dibuat tanpa mengetahui harta yang dilepaskan tidak sah di sisi syarak, tetapi selepas perintah pembahagian dibuat ia hanya boleh dicabar melalui rayuan ke Mahkamah Tinggi dalam tempoh tiga puluh hari. Dalam pusaka kecil, persetujuan itu disandarkan kepada seksyen 15(1) Akta 98 dan pegawai boleh menolaknya apabila ia kelihatan tidak adil.

Wang tunai dan simpanan bank dibahagi secara faraid selepas kos pengurusan jenazah, hutang dan wasiat diselesaikan dahulu. Baki itu dibahagi dengan asal masalah, iaitu nombor terkecil yang memuatkan semua kadar waris, kemudian nilai satu saham didarab dengan bilangan saham setiap waris. Wang itu pula dikeluarkan melalui perintah Pejabat Pusaka Kecil, termasuk pembahagian ringkas bagi harta alih sehingga RM600,000.

Jumlah kadar semua waris dalam kes ini melebihi harta yang ada, jadi asal masalah 24 dinaikkan kepada 27. Setiap waris menerima kadarnya secara berkadar, iaitu isteri 3/27, ibu 4/27, bapa 4/27 dan setiap anak perempuan 8/27. Itulah yang dipanggil aul.

Pusaka tidak semestinya beku. Bahagian waris yang sudah pasti boleh dikira dahulu dan yang berubah apabila waris lain muncul ialah PENYEBUTNYA, bukan hak sesiapa. Seksyen 12(7) Akta 98 mewajibkan Pegawai Pembahagian Pusaka MEMUTUSKAN siapa waris dan seksyen 16(3) membenarkan bahagian waris yang tidak dapat dikesan didepositkan dengan Amanah Raya untuk dipegang sebagai amanah sehingga dituntut. Tetapi sejak 15 Julai 2024 beban mencari waris berpindah kepada PEMOHON, kerana peruntukan penyiaran notis dimansuhkan.