hibah.

Boleh dan hukumnya harus. Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menyatakan harus bagi orang Islam menghibahkan sesuatu kepada orang bukan Islam. Tetapi soal hukum bukan soal yang sebenarnya menyusahkan mualaf di Malaysia. Soal yang menyusahkan ialah penguatkuasaan, kerana Mahkamah Syariah tidak boleh mendengar kes yang salah satu pihaknya bukan Islam. Sebab itu hibah perlu disempurnakan semasa hidup sehingga tiada apa-apa yang tinggal untuk dipertikaikan.

Hibah Amanah TH menggabungkan dua konsep, iaitu hibah dan amanah, melalui Surat Ikatan Hibah Amanah dan Surat Kuasa Wakil. Pemberi kekal sebagai pemegang amanah dan masih boleh menikmati wangnya selagi dia dan penerima masih hidup. Tiga angka dalam artikel asal sudah lapuk, iaitu baki minimum kini RM1,200, yuran pendaftaran RM190 tambah SST dan yuran tuntutan satu peratus dengan maksimum RM10,000.

Barang kemas yang masih dimiliki si mati pada saat kematian ialah harta pusaka, sama seperti rumah dan kereta. Sesiapa yang mendakwa ia sudah dihibahkan semasa hayat memikul beban membuktikannya, kerana Nabi SAW bersabda bahawa sekiranya manusia diberi semata-mata dengan dakwaan mereka, nescaya hilanglah darah dan harta orang. Penilaiannya pula bukan soal perasaan. Subseksyen 8(5) Akta 98 mewajibkan pegawai menilai harta alih di mana jua ia terletak dan subseksyen 8(6) menjadikan penilaian itu MUKTAMAD bagi maksud akta.

Emas peninggalan arwah ialah harta pusaka dan ia dibahagikan mengikut faraid kepada semua waris yang berhak, bukan kepada waris perempuan sahaja. Larangan ke atas lelaki ialah larangan MEMAKAI emas, bukan larangan memilikinya dan para ulama menyatakan bahawa menjual serta membelanjakan emas itu harus bagi semua orang. Emas yang dipinjam semasa hayat arwah wajib dipulangkan kepada harta pusaka. Pesanan yang diikat dengan kematian ialah wasiat dan wasiat kepada waris tidak sah tanpa persetujuan waris yang lain. Mulai 15 Julai 2024, pusaka yang terdiri daripada harta alih semata-mata pun boleh difailkan di Pejabat Pusaka Kecil.

Niat memberi tanpa penyerahan bukan hibah yang sah, kerana hibah tidak sempurna dengan niat semata-mata sehingga berlaku qabd iaitu penerimaan. Maka wang yang sekadar diniatkan untuk arwah masih kekal milik anak dan ia tidak menjadi harta pusaka. Berbeza pula dengan wang yang benar-benar digunakan bagi rawatan arwah, kerana manfaatnya sudah sampai kepadanya.

Akaun SSPN berserta manfaat takaful yang dikaitkan dengannya menjadi sebahagian daripada harta pusaka apabila pemilik akaun meninggal dunia. Kedua-duanya perlu dibahagikan mengikut faraid. Penama yang dilantik pada akaun SSPN hanya pemegang amanah, bukan penerima mutlak. Bagi sijil takaful pula ada satu pengecualian yang penting, iaitu Jadual Kesepuluh Akta 759 membenarkan penamaan dibuat sebagai penerima hibah bersyarat dan manfaat yang dinamakan sedemikian tidak menjadi sebahagian daripada harta pusaka.

Akaun SSPN berdiri atas nama pendeposit, jadi bakinya menjadi harta pusaka pendeposit apabila dia meninggal dunia. Tetapi itu kedudukan lalai, bukan kedudukan mutlak. Sekiranya wang di dalamnya memang wang anak, seperti duit raya ataupun hadiah yang sudah diserahkan kepada anak, maka pendeposit memegangnya sebagai amanah dan harta amanah bukan harta pusaka. Bezanya bergantung kepada bukti, bukan kepada niat yang tidak tercatat. Jadi catatkan sumber setiap simpanan, buat hibah yang sempurna, ataupun simpan wang anak dalam akaun atas namanya sendiri.

Tiga soalan yang berlainan tetapi berpusing pada satu titik yang sama, iaitu beza antara memiliki dengan memegang nama. Kereta yang didaftarkan atas nama abang sulung bukan harta pusakanya, tetapi ia tetap perlu melalui proses pusaka untuk dipulangkan kepada pemilik asal. Tanah yang ditukar nama pula bergantung kepada niat pemberinya, iaitu hibah menjadikannya milik penerima manakala amanah tidak. Pembahagian sama rata yang sudah dibuat pada tahun 2014 boleh digunakan, tetapi perlu diketahui bahawa mengetahui bahagian faraid terlebih dahulu ialah syarat sah takharuj dan bukan sekadar langkah berhati-hati.

Sekiranya tanah itu sah berpindah kepada ayah semasa hayat nenek, ayah pemiliknya dan dia tidak zalim apabila menolak permintaan membina rumah baharu. Perlu diketahui bahawa rumah dan tanah bukan dua perkara yang berasingan di sisi undang-undang tanah, kerana seksyen 5 Kanun Tanah Negara memasukkan segala yang terpasang pada bumi ke dalam takrif tanah. Itu menguatkan lagi kedudukan ayah. Soalan yang perlu dijawab dahulu ialah bila tanah itu berpindah, kerana sekiranya nenek meninggal dunia sebelum pindah milik, tanah itu harta pusakanya dan kakak ayah memang seorang waris. Satu amaran juga diberi tentang akad, kerana hibah yang berbunyi untuk kamu seumur hidup boleh berpindah terus kepada waris penerima dan bukan kembali kepada pemberi.

Anak yang membeli rumah itu atas namanya sendiri dengan wangnya sendiri ialah pemiliknya dan dia tidak wajib menyerahkannya kepada ibu bapa. Tetapi dua perkara perlu disemak dahulu. Pertama, siapa penyewa berdaftar ketika tawaran belian dibuat, kerana program penjualan DBKL ditujukan kepada penyewa sedia ada. Kedua, dari mana datangnya wang belian itu, kerana sumbangan ibu bapa mengubah kedudukannya. Perkara yang paling kerap terlepas pandang ialah akibat pusakanya. Apabila anak itu meninggal dunia, rumah tersebut harta pusakanya dan ibu bapa hanya mewarisi bahagian fardu masing-masing sedangkan balu serta cucu mengambil selebihnya.

Anak perempuan tidak terpinggir. Dalam kes ini dua anak perempuan menerima 32/48, iaitu dua per tiga daripada keseluruhan pusaka dan bahagian terbesar antara semua waris. Yang menimbulkan masalah ialah saudara lelaki si mati menerima 10/48 sebagai asobah dan nilai itu perlu dibayar tunai walaupun hartanya sebuah rumah. Jalan keluarnya hibah, bukan wasiat, kerana wasiat kepada waris tidak boleh dilaksanakan melainkan waris lain bersetuju selepas kematian. Tiga perkara perlu diraikan sebelum menghibahkan dan yang paling penting jangan hibahkan segala-galanya.

Hibah dan wasiat bukan helah dengan sendirinya. Yang menjadikannya helah ialah niat untuk menghalang waris lain daripada haknya. Dua keadaan pula tidak lagi bergantung pada niat, iaitu pemberian semasa penyakit maut yang memang disekat syarak dan perdamaian yang dibuat sedangkan tiada pertikaian sebenar antara waris.

Jawapannya bergantung kepada keadaan waris itu ketika dia melepaskan haknya. Pelepasan yang dibuat sedangkan dia tahu bahagiannya dan rela tidak boleh ditarik balik. Pelepasan yang dibuat kerana tidak diberitahu atau kerana ditekan memang tidak sah sejak awal.

Anak yang derhaka tetap mewarisi. Anak mewarisi ibu bapanya kerana nasab, bukan kerana baktinya dan nasab anak yang derhaka sama dengan nasab anak yang berbakti. Pesanan arwah supaya dia tidak diberi apa-apa tidak boleh dilaksanakan.

Tidak. Persetujuan waris tidak menggantikan faraid, kerana faraid ketetapan Allah dan bukan penyelesai pertelingkahan. Apa yang dibenarkan ialah waris mengatur sesuatu yang lain sesama mereka selepas faraid dikira dan setiap orang tahu bahagiannya. Susunan itu yang membezakan muafakat yang sah daripada pengambilan harta secara batil.

Hibah berpindah milik semasa hidup, wasiat dibuat semasa hidup tetapi berkuat kuasa selepas mati, manakala faraid berkuat kuasa selepas kematian tanpa perlu diatur sesiapa. Perbezaan masa itu yang menentukan apa yang masih boleh diubah dan apa yang sudah tertutup.

Tidak melalui faraid, kerana pengangkatan tidak mengubah nasab. Tetapi harta masih boleh sampai kepadanya melalui tiga jalan yang sah, iaitu hibah semasa hidup, wasiat dalam had satu pertiga dan amanah. Ketiga-tiganya perlu diaturkan semasa ibu bapa angkat masih hidup.

Kanser tidak dikira maradhul maut semata-mata kerana namanya. Yang menentukan ialah keadaan pesakit, iaitu sama ada penyakit itu melumpuhkan urusannya dan kematian berlaku sebelum berlalu setahun. Selagi pesakit masih mampu menguruskan hal dirinya, tasarrufnya ke atas harta adalah sah.