perbicaraan.

Tiada kes mahkamah perlu difailkan untuk meminta salinan rekod perbicaraan. Ia permohonan pentadbiran kepada pejabat pusaka dan tertakluk kepada fi yang ditetapkan peraturan. Tetapi hak yang lebih berguna sebenarnya ada pada waris semasa perbicaraan itu sendiri, iaitu hak menyoal balas saksi di bawah subseksyen 12(1) Akta 98.

Nota itu bukan catatan sampingan. Subseksyen 12(1) Akta 98 mewajibkan pegawai merekodkan keterangan saksi secara bertulis, atas sumpah atau ikrar, dan keterangan itulah asas kepada keputusannya di bawah subseksyen 12(7). Kalau ia tersilap, laluan pembetulannya ialah rayuan dalam tempoh tiga puluh hari, bukan surat pembetulan biasa.

Sembilan tanggungjawab pemohon disenaraikan dalam panduan rasmi JKPTG, dan kesemuanya disemak semula pada dokumen asalnya. Bawa dokumen ASAL, bukan salinan. Waris yang tidak dapat hadir mengemukakan Borang DDA yang ditandatangani di hadapan Pesuruhjaya Sumpah, Majistret, Pegawai Pembahagian Pusaka ataupun pengesah lain yang disenaraikan dalam borang itu dan borang yang tidak lengkap akan ditolak. Waris bawah lapan belas tahun tidak wajib hadir. Satu perkara perlu dibezakan dengan jelas. Peringatan bahawa permohonan dibatalkan selepas tiga kali panggilan itu mengenai kegagalan PEMOHON, bukan kegagalan waris yang lain. Namun peraturan 2024 membenarkan pegawai menolak petisyen jika pempetisyen ataupun orang yang dikehendaki hadir tidak hadir tanpa sebab yang munasabah selepas notis disampaikan. Notis bicara dalam Borang D dikeluarkan sekurang-kurangnya tujuh hari sebelum bicara dan dihantar ke e-mel pemohon, yang kemudian wajib menyampaikannya kepada waris lain.

Perjalanannya bermula dengan petisyen Borang A, yang boleh difailkan oleh SEORANG sahaja yang berkepentingan. Pegawai menyiasat dan menilai harta dengan penilaian yang MUKTAMAD, kemudian pemohon sendiri menyampaikan notis bicara kepada waris lain. Selepas bicara, perintah terletak di pejabat pegawai sepanjang tempoh rayuan tiga puluh hari. Pertikaian antara waris diputuskan di situ juga di bawah seksyen 14, bukan dipindahkan ke mahkamah.

Kebanyakan pertelingkahan waris berpunca daripada maklumat, bukan daripada tamak. Akta 98 sebenarnya sudah menyediakan mekanismenya, iaitu notis petisyen yang wajib disampaikan oleh pemohon kepada setiap waris yang dinamakan dalam petisyen, hak menyoal balas saksi semasa perbicaraan, laluan persetujuan bertulis bagi yang tidak dapat hadir dan tempoh rayuan tiga puluh hari. Yang selalu hilang bukan hak itu, sebaliknya pengetahuan tentang kewujudannya.

Akta 98 tidak memberi waris hak memohon ulang bicara selepas perintah dibuat. Jalan utama ialah rayuan ke Mahkamah Tinggi dalam tempoh tiga puluh hari dari tarikh perintah, keputusan atau tindakan pegawai dibuat. Kesilapan tulisan dibetulkan di bawah seksyen 16A, perintah yang tidak dapat didaftarkan dipinda di bawah peraturan 12A dan perkara baharu selepas perintah dibawa melalui permohonan berikutnya.