Wang Tidak Dituntut Milik Arwah, Cara Semak dan Tuntut

Pendahuluan

Ramai waris hanya tahu tentang wang tidak dituntut milik arwah secara kebetulan. Ada yang terbaca tentang portal semakan di media sosial, lalu memasukkan nombor kad pengenalan ayah mereka dan mendapati ada rekod. Ada juga yang dihubungi pihak yang menawarkan khidmat menuntutnya dengan bayaran.

Soalannya kemudian dua. Adakah wang itu masih milik arwah dan boleh dituntut? Kalau boleh, siapa yang berhak menuntutnya dan bagaimana ia dibahagi?

Artikel ini menjawab kedua-duanya berdasarkan Akta Wang Tak Dituntut 1965, panduan rasmi Jabatan Akauntan Negara dan kedudukan hukumnya sebagai harta pusaka. Langkah urus sendiri yang terperinci boleh dirujuk di uruspusaka.com.

Apa itu wang tidak dituntut?

Wang tidak dituntut ialah wang milik seseorang yang dipegang oleh syarikat atau firma tetapi tidak dituntut oleh pemiliknya untuk suatu tempoh. Contoh yang paling biasa ialah wang dalam akaun yang tidak dikendalikan dalam apa cara jua oleh pemiliknya selama sekurang-kurangnya tujuh tahun.⁵⁶

Syarikat yang memegangnya diwajibkan menyerahkan wang itu kepada Pendaftar Wang Tak Dituntut setiap tahun.⁵ Selepas itu wang tersebut tidak lagi berada di bank asal. Akaun si mati yang tidak disentuh sesiapa selepas kematiannya mudah jatuh ke dalam golongan ini. Bagaimana perkara itu berlaku kepada baki akaun bank dan e-wallet dihuraikan dalam artikel wang tunai, e-wallet dan aset digital sebagai harta pusaka.

Adakah wang itu masih milik arwah?

Ya. Wang itu tidak hilang dan tidak bertukar pemilik hanya kerana ia berpindah ke Jabatan Akauntan Negara.

Dari sudut undang-undang. Subseksyen 13(1) Akta 370 mewajibkan Pendaftar membayar penuntut apabila dia berpuas hati bahawa penuntut itu pemilik wang tersebut. Walaupun wang itu sudah dipindahkan ke Akaun Hasil Disatukan, Menteri hendaklah mengarahkan jumlah yang sama dibayar kepadanya.⁵ Jabatan Akauntan Negara sendiri menyatakan tiada tempoh masa untuk menuntut. Wang itu boleh dituntut pada bila-bila masa oleh pihak yang berhak.⁷

Dari sudut hukum. Harta pusaka ialah segala harta dan hak yang sabit yang ditinggalkan oleh si mati.² Wang dalam akaun arwah memang miliknya semasa hidup, jadi ia termasuk dalam pusakanya walaupun akaun itu sudah lama tidak aktif. Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Kebangsaan pernah menegaskan perkara ini bagi akaun Tabung Haji pada 1990. Hak pendeposit ke atas wang simpanannya masih kekal dan tidak terputus walaupun akaun itu tidak aktif melebihi tujuh tahun.³

Al-Quran pula tidak membezakan peninggalan yang kecil dengan yang besar.¹

مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ ۚ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا

“Sama ada sedikit atau banyak dari harta yang ditinggalkan itu; iaitu bahagian yang telah diwajibkan (dan ditentukan oleh Allah).”

Wang tidak dituntut selalunya kecil, kadang-kadang hanya beberapa puluh ringgit. Ia tetap bahagian waris yang diwajibkan.

Bagaimana dengan pandangan bahawa ia untuk Baitulmal?

Muzakarah pada 2012 berpandangan bahawa mengikut perundangan Islam, wang tidak dituntut milik orang Islam sepatutnya diserahkan kepada Baitulmal. Oleh kerana undang-undang negara meletakkannya di bawah perbendaharaan, Muzakarah mencadangkan institusi kewangan Islam memasukkan akad tabarru’ dalam terma perjanjian mereka supaya wang itu boleh disalurkan kepada Baitulmal.⁴

Keputusan itu menyentuh wang yang terus tidak dituntut dan mencadangkan satu mekanisme melalui akad. Undang-undang yang berkuat kuasa pula tetap mewajibkan wang itu dibayar kepada pemiliknya apabila dituntut.⁵ Bila Baitulmal benar-benar menerima harta si mati dihuraikan dalam artikel apakah Baitulmal dan bila ia menerima pusaka.

Cara menyemak wang tidak dituntut arwah

Semakan dibuat di portal rasmi eGUMIS Jabatan Akauntan Negara di egumis.anm.gov.my. Halaman carian meminta nombor pengenalan dan memaparkan bilangan rekod wang tidak dituntut yang dijumpai bagi nombor itu. Untuk melihat butirannya atau membuat tuntutan, pengguna perlu mendaftar dan log masuk.⁸

Tiga perkara perlu diketahui sebelum menyemak.

Hanya rekod yang sudah diserahkan akan kelihatan. Portal itu hanya memaparkan wang yang sudah diserahkan oleh syarikat atau firma kepada Pendaftar. Jika waris yakin ada wang tetapi rekodnya tidak muncul, semak dengan syarikat yang memegangnya atau di kaunter Jabatan Akauntan Negara.⁷

Saluran lain bagi tanah, saham, takaful dan akaun bank disenaraikan dalam artikel cara mengesan harta peninggalan arwah.

Semakan juga boleh dibuat di kaunter. Semakan dan permohonan bayaran balik juga boleh dibuat di kaunter Jabatan Akauntan Negara di seluruh negara.⁸ Pewartaan senarai wang tidak dituntut sudah dimansuhkan mulai 2024 dan maklumatnya kini disediakan melalui eGUMIS.⁷

Tiada ejen yang dilantik. Kementerian Kewangan dan Jabatan Akauntan Negara menyatakan mereka tidak pernah melantik mana-mana syarikat atau individu sebagai ejen untuk menguruskan tuntutan. Tiada caj dikenakan bagi permohonan tuntutan yang dibuat terus kepada Pendaftar.⁷

Siapa boleh menuntut bagi pihak arwah?

Bukan sebarang waris. Senarai rasmi Jabatan Akauntan Negara menyebut, bagi pemilik yang telah meninggal dunia, pentadbir harta pusaka yang dinamakan dalam surat kuasa mentadbir ataupun individu yang dinamakan dalam perintah mahkamah.⁷

Senarai itu menerima surat kuasa mentadbir yang dikeluarkan oleh Mahkamah Tinggi, JKPTG (Pejabat Pusaka Kecil), Amanah Raya Berhad ataupun pihak berkuasa atau pejabat daerah di Sabah dan Sarawak. Satu syaratnya penting, iaitu surat kuasa itu mesti mengandungi maklumat wang tidak dituntut tersebut dalam senarai harta.⁷ Bagi Amanah Raya, dokumennya sebenarnya akuan bertulis di bawah seksyen 17 Akta Perbadanan Amanah Raya 1995 bahawa ia mengaku janji mentadbir harta alih si mati. Selepas itu ia berkuasa mentadbir seolah-olah surat kuasa mentadbir telah diberikan kepadanya.¹⁰

Jabatan Akauntan Negara juga menyatakan dengan jelas bahawa sijil faraid bukan surat kuasa mentadbir.⁷ Sebab sijil faraid tidak cukup untuk urusan pemindahan harta dihuraikan dalam artikel sijil faraid tidak cukup untuk tukar nama geran.

Maka langkah yang betul ialah menyemak eGUMIS sebelum memfailkan permohonan pusaka, lalu memasukkan wang tidak dituntut itu ke dalam senarai harta arwah. Bagi pusaka yang hanya terdiri daripada harta alih, laluan pembahagian ringkas di bawah seksyen 8B mungkin terpakai. Cara mendapatkan surat kuasa itu diterangkan dalam artikel cara melantik pentadbir harta pusaka.

Dokumen yang diminta Jabatan Akauntan Negara

Bagi tuntutan oleh waris atau pentadbir bagi pemilik yang telah meninggal dunia, Jabatan Akauntan Negara meminta dokumen berikut.⁷

Dokumen	Catatan
Borang UMA-7	Diisi lengkap dan ditandatangani oleh waris atau pentadbir
Salinan dokumen pengenalan diri	Waris atau pentadbir yang menuntut
Salinan muka hadapan buku akaun atau penyata bank	Akaun simpanan atau semasa yang aktif atas nama penuntut. Akaun Tabung Haji, akaun pelaburan, akaun pinjaman dan e-wallet tidak diterima
Salinan sijil kematian	Sijil kematian arwah
Surat kuasa mentadbir	Mengandungi wang tidak dituntut itu dalam senarai harta
Dokumen asal atau surat pengesahan	Jika berkenaan

Salinan perlu disahkan oleh pihak yang mengeluarkan dokumen itu. Bagi permohonan dalam talian, dokumen asal perlu dihantar melalui kaunter atau pos berdaftar dalam tempoh tujuh hari bekerja.⁷ Selepas dokumen disahkan, bayaran dilaksanakan dalam tempoh 30 hari bekerja daripada tarikh notifikasi pengesahan.⁷

Jumlah yang dibayar ialah jumlah yang tercatat dalam daftar tanpa faedah.⁷

Selepas wang itu diterima

Wang yang diterima pentadbir bukan miliknya. Ia harta pusaka arwah dan dibahagi mengikut faraid selepas kos pengurusan jenazah, hutang dan wasiat diselesaikan.⁹ Turutan hak itu dihuraikan dalam artikel lima hak yang perlu diselesaikan sebelum faraid. Cara mengira bahagian setiap waris dalam ringgit ada dalam artikel cara kira faraid bagi wang tunai dan simpanan bank.

Akta 370 juga menjelaskan kedudukan waris lain. Apabila wang tidak dituntut sudah dibayar kepada seorang penuntut, orang lain yang kemudiannya menuntut tidak lagi berhak menerimanya daripada Pendaftar. Dia hanya boleh menuntut haknya daripada penuntut yang sudah menerima wang itu.⁵ Inilah sebabnya pentadbir yang menyimpan wang itu untuk dirinya sendiri sedang memegang hak waris yang lain.

Kesimpulan

Wang tidak dituntut milik arwah tetap milik arwah. Undang-undang mewajibkan ia dibayar kepada pemiliknya pada bila-bila masa. Dari sudut hukum pula ia harta pusaka yang dibahagi secara faraid, sekecil mana pun jumlahnya.

Semak dahulu di eGUMIS menggunakan nombor pengenalan arwah. Kemudian masukkan wang itu ke dalam senarai harta semasa memohon surat kuasa mentadbir, kerana Jabatan Akauntan Negara hanya membayar kepada pentadbir yang dinamakan dalam surat kuasa itu dan tidak menerima sijil faraid. Tuntutan dibuat terus tanpa caj dan tanpa ejen.