Pembahagian Ringkas Harta Alih di Bawah Seksyen 8B

Pendahuluan

Istilah summary distribution kerap disebut dalam urusan pusaka kecil dan ia hampir selalu disebut bersama nombor seksyen 17. Artikel ini sendiri pernah menulisnya begitu.

Nombor itu tidak betul. Kuasa membuat perintah pembahagian ringkas berada dalam seksyen 8B Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955, iaitu seksyen baharu yang dimasukkan oleh Akta A1643 dan berkuat kuasa pada 15 Julai 2024.¹ Seksyen 17 akta yang sama ialah peruntukan permohonan berikutnya, iaitu perkara yang berlainan.²

Kekeliruan ini bukan tanpa sebab. Ada tiga sebabnya yang dijelaskan di bawah. Yang paling menarik ialah sebab ketiga, kerana seksyen 8B itu sendiri memang menyentuh permohonan berikutnya.

Apa itu pembahagian ringkas di bawah seksyen 8B?

Subseksyen 8B(1) membenarkan pempetisyen ataupun pemohon memohon perintah pembahagian ringkas daripada Pegawai Pembahagian Pusaka dalam tiga keadaan sahaja.¹

Keadaan pertama ialah petisyen yang mengandungi harta alih sahaja dan nilainya tidak melebihi enam ratus ribu ringgit. Keadaan kedua ialah permohonan berikutnya yang mengandungi harta alih yang belum diisytiharkan dalam petisyen asal, juga dengan had nilai yang sama. Keadaan ketiga ialah permohonan berikutnya yang difailkan untuk membatalkan pemegang amanah apabila kanak-kanak itu sudah mencapai umur dewasa.

Perhatikan bahawa keadaan ketiga tidak terikat kepada had nilai mahupun jenis harta. Ia satu-satunya keadaan yang boleh menyentuh tanah, kerana pemegang amanah yang hendak dibatalkan itu biasanya dilantik bagi bahagian tanah seorang kanak-kanak.

Kesan perintah itu terhadap perbicaraan

Subseksyen 8B(3) menyatakan bahawa apabila pegawai membuat perintah di bawah subseksyen 8B(1), petisyen atau permohonan berikutnya itu tidak akan dibicarakan.¹ Di situlah penjimatan masa yang sebenar, kerana perbicaraan itulah yang menuntut semua waris hadir pada satu tarikh yang sama.

Namun perintah itu tidak terhenti di meja pegawai. Subseksyen 8B(4) mewajibkan salinan perintah disampaikan kepada pempetisyen atau pemohon dan dia pula yang wajib menyampaikannya kepada benefisiari.¹ Beban menyampaikan dokumen kekal di bahu pemohon, sama seperti beban menyampaikan notis bicara selepas pindaan 2024.

Perlindungan yang tidak digugurkan

Subseksyen 8B(5) menyatakan bahawa seksyen 10 dan subseksyen 13(4) terpakai bagi maksud seksyen ini.¹ Maksudnya kuasa melantik penjaga bagi waris yang belum dewasa ataupun yang tidak sempurna akal kekal terpakai dan begitu juga kuasa pegawai memberikan surat kuasa mentadbir kepada orang yang difikirkannya sesuai.

Jadi laluan ini memang laju, tetapi ia bukan laluan yang membuang perlindungan waris yang lemah. Huraian penuh tentang waris bawah umur ada dalam artikel cara pembahagian pusaka kanak-kanak bawah umur.

Borang DDC ialah borang bagi seksyen 8B

Subseksyen 8B(2) menyerahkan cara permohonan kepada peraturan.¹ Peraturan yang berkenaan ialah pindaan 2024 kepada Peraturan-Peraturan Harta Pusaka Kecil (Pembahagian).³ Borang yang terbit daripadanya ialah Borang DDC, ditetapkan di bawah Subperaturan 6B(1).⁴

Borang itu memberi tiga pilihan tujuan yang sepadan dengan tiga keadaan dalam subseksyen 8B(1). Pemohon boleh memohon pembahagian terus bagi harta alih yang dinyatakan dalam Borang A sambil mengisytiharkan bahawa si mati tidak meninggalkan harta tak alih, ataupun bagi harta alih yang dinyatakan dalam permohonan berikutnya Borang P sambil mengakui tiada perubahan waris, ataupun untuk membatalkan pemegang amanah kerana kanak-kanak itu sudah dewasa.⁴

Dua perkara pada borang itu wajar diberi perhatian oleh sesiapa yang hendak menandatanganinya.

Pertama, ia akuan berkanun, ditandatangani di hadapan Hakim Mahkamah Sesyen, Majistret ataupun Pesuruhjaya Sumpah menurut Akta Akuan Berkanun 1960.⁴ Kedua, perenggan lima borang itu menghendaki pemohon mengisytiharkan bahawa tiada waris yang tertinggal dan menyatakan dengan jelas bahawa dia bertanggungjawab sepenuhnya memberikan pampasan sekiranya maklumat itu tidak benar.⁴ Tanpa perbicaraan, akuan pemohon itulah yang menggantikan keterangan waris di hadapan pegawai.

Borang itu juga meminta pemohon memilih sama ada harta dibahagikan mengikut faraid, ataupun secara kesepakatan seperti dalam Jadual pada borang itu.⁴ Cara mengisi borang persetujuan waris pula dihuraikan dalam artikel cara mengisi Borang DDA.

Seksyen 17 Akta 98 ialah permohonan berikutnya

Seksyen 17 pula membuka semula fail yang sudah diputuskan. Subseksyen 17(1) membenarkan pihak yang berkepentingan memohon kepada pegawai apabila timbul keperluan melantik pemegang amanah baharu, melantik pentadbir baharu, membuat apa-apa perintah lain atau perintah lanjut, ataupun menarik balik kaveat.² Borangnya Borang P dan panduan rasmi JKPTG menyenaraikan enam keadaan yang membawa kepadanya.⁵

Subseksyen 17(2) menyentuh kanak-kanak yang sudah mencapai umur dewasa, iaitu pegawai boleh menarik balik kaveat supaya pemegang amanah dapat memindahkan kepentingan itu kepadanya, ataupun membuat perintah memindahkan kepentingan itu terus daripada pemegang amanah kepada waris.² Seksyen 20 Akta A1643 meluaskannya kepada orang tidak sempurna akal yang diperakui oleh Pegawai Perubatan Kerajaan bahawa dia tidak lagi begitu.¹

Subseksyen 17(3) pula memberi pegawai kuasa membatalkan mana-mana pemberian pentadbiran yang dibuatnya, atas usulnya sendiri ataupun atas permohonan benefisiari mahupun pemiutang, serta memerintahkan pentadbir memfailkan akaun.² Senarai borang selengkapnya ada dalam artikel borang di bawah Akta 98.

Kenapa dua seksyen ini bercampur?

Sebab pertama ialah nama. Versi Melayu Borang DDC bertajuk Pembahagian Terus manakala versi Inggeris borang yang sama bertajuk Summary Distribution.⁴ Orang yang membaca versi Inggeris lalu mencari istilah itu dalam perbualan Melayu memang tidak akan menemui padanannya dengan mudah.

Sebab kedua ialah subseksyen 17(1) itu sendiri. Ia menghendaki pegawai menyiasat perkara itu dan hanya jika perkara itu dipertikaikan barulah dia menetapkannya untuk bicara sama seperti petisyen pembahagian.² Maka permohonan berikutnya yang tidak dipertikaikan memang boleh selesai tanpa bicara dan orang yang melihatnya berlaku akan menyangka itulah pembahagian ringkas.

Sebab ketiga yang paling kuat ialah perenggan 8B(1)(b). Perenggan itu meletakkan permohonan berikutnya di bawah seksyen 8B secara terus.¹ Borang DDC pula memang mempunyai pilihan bagi harta alih yang dinyatakan dalam Borang P.⁴ Jadi kes seksyen 17 memang boleh mendapat perintah pembahagian ringkas. Yang perlu dibetulkan hanyalah dari mana kuasa itu datang, iaitu daripada seksyen 8B dan bukan daripada seksyen 17.

Seksyen 17 yang lain berada dalam Akta 532

Ada satu lagi seksyen 17 yang memang tentang pentadbiran ringkas dan ia berada dalam akta yang berlainan. Subseksyen 17(1) Akta Perbadanan Amanah Raya 1995 membenarkan Amanah Raya mengisytiharkan secara bertulis bahawa ia mengambil alih pentadbiran harta alih si mati yang nilainya tidak melebihi enam ratus ribu ringgit, dengan syarat tiada petisyen surat kuasa mentadbir yang sedang menunggu keputusan.⁶

Perenggan 17(2)(a) akta itu membenarkan harta yang tidak melebihi lima puluh ribu ringgit diserahkan terus kepada penuntut.⁶ Perbezaan antara ketiga-tiga pintu urusan pusaka pula dihuraikan dalam artikel hubungan antara Pejabat Pusaka Kecil, Mahkamah Tinggi Sivil dan Amanah Raya Berhad.

Ambang enam ratus ribu ringgit yang sama muncul pada dua tempat ini dan itu menambahkan lagi kekeliruan. Bezanya, di bawah Akta 532 harta itu ditadbir oleh Amanah Raya, manakala di bawah seksyen 8B Akta 98 ia dibahagikan oleh Pegawai Pembahagian Pusaka.

Had yang perlu difahami sebelum memohon

Had pertama ialah jenis harta. Dua keadaan pertama dalam subseksyen 8B(1) menyebut harta alih sahaja, jadi kehadiran sebidang tanah sudah mengeluarkan kes itu daripada laluan ini.¹ Perlu diingat bahawa pusaka itu sendiri masih pusaka kecil selagi nilainya tidak melebihi lima juta ringgit, kerana had itu dinaikkan oleh pindaan yang sama. Perubahan selengkapnya ada dalam artikel pindaan Akta Harta Pusaka Kecil.

Had kedua ialah nilai, iaitu enam ratus ribu ringgit bagi kedua-dua keadaan itu.¹ Harta alih yang melebihi jumlah itu kembali kepada laluan biasa, iaitu petisyen Borang A yang dibicarakan mengikut perjalanan biasa di Pejabat Pusaka Kecil.

Had ketiga ialah ketepatan maklumat. Oleh sebab tiada perbicaraan, tiada juga majlis tempat waris lain boleh bangun membetulkan senarai waris. Yang ada hanyalah akuan pemohon berserta tanggungjawab memberikan pampasan yang tercetak pada borang itu.⁴

Menurut Tuan Seh Nilamuddin:

“Walaupun akta sebut tiada pendengaran, ramai pegawai tetap buat inquiry ringkas. Sebab kalau dokumen tak cukup, risiko besar bila ada cabaran selepas itu.”

Amalan itu masuk akal apabila dibaca bersama subseksyen 8B(3). Akta menyatakan petisyen itu tidak akan dibicarakan, tetapi ia tidak melarang pegawai memuaskan hatinya tentang dokumen sebelum membuat perintah.

Kesimpulan

Pembahagian ringkas memang wujud, memang pantas dan memang mempunyai borang rasminya sendiri. Yang tidak wujud hanyalah pembahagian ringkas di bawah seksyen 17 Akta 98.

Bagi keluarga yang harta peninggalannya wang simpanan, saham dan kenderaan sahaja, seksyen 8B ialah jalan yang paling singkat. Saham pula mempunyai prosedurnya sendiri di kaunter broker selepas perintah diperoleh. Prosedur itu dihuraikan dalam artikel cara uruskan akaun CDS pelabur yang sudah meninggal dunia. Bagi keluarga yang pusakanya mengandungi tanah, laluan biasa tetap terpakai dan seksyen 17 menunggu di hujung sana bagi perkara yang tertinggal.

Kredit: keterangan tentang amalan pegawai yang tetap menyemak dokumen walaupun petisyen tidak dibicarakan dikongsikan oleh Tuan Seh Nilamuddin bin Hassan. Peruntukan akta, borang rasmi JKPTG dan huraian di atas ditambah kemudian daripada teks yang dirujuk.