Borang-Borang di Bawah Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955

Pendahuluan

Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955 mengawal selia pembahagian harta pusaka kecil, iaitu pusaka yang nilainya tidak melebihi lima juta ringgit.¹

Urusannya dikendalikan oleh Pejabat Pembahagian Pusaka di bawah Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian.

Senarai di bawah menyusun borang mengikut peringkat urusan, bukan mengikut abjad, kerana itulah cara waris menemuinya dalam kehidupan sebenar.

Satu perkara perlu dinyatakan dengan jujur di hadapan. Huruf borang seperti DDA, DDB, K1 dan HH datang daripada Peraturan-Peraturan Harta Pusaka Kecil (Pembahagian), bukan daripada akta itu sendiri. Pindaan terkini kepada peraturan itu ialah P.U. (A) 194/2024 yang disiarkan pada 12 Julai 2024, iaitu tiga hari sebelum Akta A1643 berkuat kuasa.²

Teks penuh peraturan itu tidak dapat saya buka, kerana portal perundangan kini menyampaikan fail subsidiari melalui alamat sementara yang mengandungi token.² Jadi apa yang saya petik sebagai rujukan di sini ialah seksyen aktanya, manakala huruf borangnya adalah borang yang digunakan dalam amalan pejabat pusaka. Lima daripadanya kini disokong dokumen rasmi JKPTG yang saya baca terus, iaitu Borang A, Borang D, Borang DDA, Borang P dan Borang S.³⁴

Peringkat memulakan permohonan

Borang A – Petisyen Di Bawah Seksyen 8 (Permohonan Baru)

Inilah borang yang memulakan segalanya. Ia difailkan oleh waris untuk memohon pembahagian di bawah seksyen 8.⁵

Ia menyatakan butiran si mati iaitu nama, tarikh serta tempat kematian, kemudian senarai waris berserta hubungan masing-masing, kemudian senarai harta sama ada tanah, rumah, akaun bank ataupun kenderaan dan akhirnya sama ada si mati meninggalkan wasiat ataupun tidak.

Perlu diingat bahawa pindaan tahun 2024 menghendaki pemohon menyertakan dokumen sokongan yang membuktikan setiap pernyataan dalam petisyen, bukan sekadar mengisi borang.¹ Pindaan itu mengubah beberapa perkara lain juga dan kesemuanya dihimpunkan dalam pindaan Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) 1955.

Borang D – Notis Petisyen dan Pendengaran (Seksyen 8)

Notis rasmi yang dihantar kepada semua waris serta pihak berkepentingan. Ia mengandungi tarikh dan masa pendengaran, tempat pendengaran, serta butiran ringkas permohonan.

Borang DDB – Notis Panggilan Hadir Inkuiri

Notis untuk hadir sesi inkuiri.

Inkuiri ialah sesi siasatan awal oleh pegawai pusaka bagi mendapatkan pengesahan serta maklumat lanjut sebelum sebarang perintah ataupun pelantikan dibuat.

Borang DDA – Surat Persetujuan

Digunakan apabila seseorang waris tidak dapat hadir pada hari pembicaraan. Pembahagian akan diputuskan berdasarkan pilihan yang ditandakan dalam borang itu.

Waris yang menandatangani borang ini perlu memahami bahawa pilihannya mengikat dirinya walaupun dia tidak berada di dalam bilik pendengaran.

Borang DDC – Permohonan Untuk Pembahagian Terus

Permohonan bertulis untuk pembahagian harta alih bernilai tidak melebihi RM600,000, ataupun untuk membatalkan pemegang amanah yang dilantik sebelum ini.

Angka RM600,000 itu sepadan dengan peruntukan yang baharu. Seksyen 8b yang dimasukkan pada tahun 2024 memberi pembahagian ringkas apabila petisyen mengandungi harta alih sahaja dan nilainya tidak melebihi enam ratus ribu ringgit dan subseksyen 8b(3) menyatakan petisyen itu tidak perlu dibicarakan.¹

Bagi keluarga yang hartanya wang simpanan dan kenderaan sahaja, inilah jalan yang paling pantas. Syarat serta had laluan itu dihuraikan sepenuhnya dalam artikel pembahagian ringkas di bawah seksyen 8B.

Peringkat menentukan bidang kuasa

Borang B – Pejabat Tanah ke Mahkamah Tinggi

Dikeluarkan apabila kes didapati berada di luar bidang kuasa pusaka kecil, contohnya apabila nilai harta melebihi lima juta ringgit.

Borang C – Pengesahan Dari Mahkamah Tinggi

Digunakan apabila Mahkamah Tinggi memberikan keputusan berkaitan permohonan yang dirujuk daripada pejabat pusaka.

Perlu dicatat bahawa perjalanan itu berlaku pada kedua-dua arah. Seksyen 7(1) menghendaki Pendaftar Mahkamah Tinggi memindahkan petisyen surat kuasa mentadbir kepada Pegawai Pembahagian Pusaka apabila dia berpuas hati bahawa harta itu sebenarnya harta pusaka kecil.⁵

Jadi keluarga yang tersilap memfailkan di Mahkamah Tinggi tidak semestinya perlu memulakan segalanya semula.

Peringkat melindungi waris yang lemah

Borang H – Pelantikan Penjaga (Guardian)

Digunakan apabila ada waris yang belum dewasa ataupun tidak sempurna akal, sehingga seorang penjaga perlu dilantik untuk mewakilinya sepanjang prosiding.⁵

Pindaan 2024 menambah satu kategori yang baharu, iaitu pesakit. Seorang waris tunggal yang menghidap sakit berat, cedera parah ataupun terlantar sehingga tidak dapat menghadiri prosiding kini boleh diwakili oleh seorang sahabat rapat dan bukan penjaga.¹

Perbezaan istilah itu bukan perkara remeh, kerana ia membezakan antara orang yang tidak berkeupayaan di sisi undang-undang dengan orang yang berkeupayaan tetapi tidak berdaya hadir.

Peringkat perintah dikeluarkan

Borang E – Perintah Pembahagian (Seksyen 13)

Dokumen rasmi yang menyatakan cara harta dibahagikan, sama ada mengikut faraid ataupun mengikut persetujuan waris yang direkodkan.⁵

Borang F – Surat Kuasa Mentadbir (Seksyen 13)

Dikeluarkan kepada orang yang dilantik untuk mentadbir harta pusaka.

Seksyen 13(4) memberi kuasa kepada pegawai mengeluarkannya sama ada menggantikan perintah pembahagian ataupun sebagai tambahan kepadanya.⁵ Perbezaan itu penting, kerana surat kuasa mentadbir memberi kuasa menguruskan, manakala perintah pembahagian menetapkan hak.

Borang FA – Sijil Tanggungan dan Tanggungjawab

Digunakan untuk menyatakan bahawa pentadbir bersedia memikul tanggungjawab pengurusan harta pusaka, termasuk cukai serta liabiliti yang lain.

Borang Perintah – Dokumen Rasmi Keputusan Pembahagian

Dokumen rasmi yang dikeluarkan pejabat pusaka selepas pendengaran selesai dan perintah dibuat.

Peringkat selepas perintah

Borang P – Permohonan Berikutnya (Seksyen 17)

Ramai menyangka borang ini hanya untuk harta yang tertinggal. Skop seksyen 17 jauh lebih luas daripada itu.

Seksyen 17(1) membenarkan permohonan berikutnya apabila perlu melantik pemegang amanah yang baharu, melantik pentadbir yang baharu, membuat apa-apa perintah lain ataupun perintah lanjut, ataupun menarik balik kaveat.⁵

Dua peruntukan di bawahnya wajar diketahui setiap waris.

Seksyen 17(2) terpakai apabila seorang waris yang dahulunya kanak-kanak sudah mencapai umur dewasa. Pegawai boleh sama ada menarik balik kaveat supaya pemegang amanah boleh memindahkan kepentingan itu, ataupun membuat perintah memindahkan kepentingan itu terus daripada pemegang amanah kepada waris sebagai tuan punya.⁵ Pindaan 2024 meluaskannya kepada orang yang telah diperakui oleh Pegawai Perubatan Kerajaan sebagai tidak lagi tidak sempurna akal.¹

Seksyen 17(3) pula yang paling jarang diketahui. Pegawai boleh, atas apa-apa sebab yang difikirkannya patut dan pada bila-bila masa, membatalkan pelantikan pentadbir, sama ada atas usulnya sendiri ataupun atas permohonan mana-mana waris ataupun pemiutang. Dia juga boleh memerintahkan pentadbir memfailkan akaun.⁵

Waris yang berdepan dengan pentadbir yang tidak amanah perlu tahu bahawa pintu ini terbuka.

Borang S – Notis Pendengaran Permohonan Berikutnya

Memaklumkan semua pihak tentang tarikh pendengaran bagi permohonan tambahan yang difailkan melalui Borang P.

Borang T – Perintah Pembahagian Tambahan

Perintah rasmi bagi pembahagian tambahan, berdasarkan permohonan Borang P.

Borang L – Senarai Pembahagian Baru

Dikemukakan apabila perlu membuat perubahan pada pembahagian selepas perintah asal dikeluarkan.

Perlu dibezakan antara perubahan dengan pembetulan. Seksyen 16a yang dimasukkan pada tahun 2024 membenarkan Pegawai Pembahagian Pusaka membetulkan kesilapan tulisan pada perintah, lalu perintah yang dibetulkan itu disampaikan kepada pemohon. Apa-apa pindaan selain kesilapan tulisan pula hanya boleh dibuat mengikut peraturan yang dibuat oleh Menteri.¹

Maknanya nama yang tersalah eja boleh dibetulkan dengan mudah, sedangkan mengubah bahagian bukan perkara yang mudah.

Borang 5DK – Geran Mukim (Jadual Keempat Belas)

Satu pembetulan perlu dibuat di sini.

Borang 5DK bukan borang pemindahan nama. Ia dokumen hakmilik itu sendiri. Kanun Tanah Negara menyatakan bahawa Geran Mukim ialah dokumen hakmilik daftar dalam Borang 5d, iaitu bentuk hakmilik Pejabat Tanah bagi tanah yang dipegang selama-lamanya.⁶ Huruf K di hujungnya menandakan versi Bahasa Melayu borang tersebut.

Perkara yang berlaku selepas perintah pembahagian ialah perintah itu didaftarkan pada hakmilik di Pejabat Tanah, lalu nama waris muncul pada dokumen hakmilik seperti Borang 5DK. Pindaan 2024 menyebutnya dengan jelas, iaitu Pegawai Pembahagian Pusaka boleh meminta Pentadbir Tanah ataupun Pendaftar Hakmilik bertindak.¹

Jadi borang itu hasilnya, bukan alatnya.

Peringkat kaveat dan bantahan

Borang HH – Kaveat Pendaftar

Digunakan untuk memasukkan kaveat bagi menghalang pindah milik sehingga sesuatu isu selesai, seperti pertikaian ataupun rayuan.

Kaveat juga dimasukkan secara automatik dalam satu keadaan, iaitu apabila pegawai mengarahkan bahagian waris yang belum dewasa didaftarkan atas nama pemegang amanah. Seksyen 13(2) mewajibkan kaveat dimasukkan bagi melindungi kepentingan waris itu sepanjang tempoh dia belum dewasa.⁵

Borang I – Permohonan Pembatalan Kaveat

Dihantar apabila pihak yang memasukkan kaveat mahu menarik balik tuntutannya, ataupun apabila mahkamah sudah memutuskan perkara itu.

Borang N – Bantahan ataupun Kaveat

Digunakan oleh mana-mana pihak berkepentingan untuk membantah proses pembahagian ataupun pelantikan pentadbir.

Peringkat rayuan ke mahkamah

Borang K1 – Rayuan Ke Mahkamah Tinggi

Digunakan apabila mana-mana pihak tidak berpuas hati dengan keputusan pejabat pusaka lalu ingin merayu ke Mahkamah Tinggi.

Satu angka perlu diingat. Seksyen 29(1) kini menghendaki rayuan difailkan dalam tempoh tiga puluh hari dari tarikh perintah, keputusan ataupun tindakan itu dibuat.¹ Sebelum pindaan 2024, subseksyen itu tidak menyebut sebarang tempoh.

Borang K2 – Penyerahan Rekod Rayuan

Dokumen rasmi yang mengandungi kesemua dokumen berkaitan rayuan yang dihantar ke Mahkamah Tinggi.

Borang K3 – Pengesahan Mahkamah Tinggi

Keputusan Mahkamah Tinggi berkaitan rayuan yang difailkan.

Kesimpulan

Borang hanyalah permukaan. Yang menentukan hak waris ialah seksyen yang berada di belakang setiap borang itu.

Borang A membawa kepada seksyen 8. Borang E dan Borang F membawa kepada seksyen 13. Borang P membuka seksyen 17, iaitu seksyen yang paling luas kuasanya dan paling kurang difahami. Borang K1 pula terikat kepada tempoh tiga puluh hari di bawah seksyen 29.

Waris yang memahami seksyen di sebalik borang akan tahu apa yang boleh dipohonnya. Waris yang hanya menghafal huruf borang akan terhenti pada apa yang diberitahu di kaunter.

Perbezaan antara pejabat persekutuan dengan pejabat negeri yang terlibat dalam urusan ini dihuraikan dalam apa beza JKPTG dengan PTG, manakala takrif harta pusaka kecil pula ada dalam seksyen 2 Akta 98.

Beza antara salinan putih dengan salinan kuning yang kerap dilihat waris di kaunter pula dihuraikan dalam beza Borang C kuning dan Borang C putih.

Allahu a’lam.