Apa Beza JKPTG dengan PTG?

Pendahuluan

Dua singkatan ini hampir serupa bunyinya dan ramai menyangka ia benda yang sama. Ia bukan.

Perbezaannya menjadi penting apabila urusan pusaka bermula, kerana waris yang pergi ke pejabat yang salah akan membuang masa berbulan-bulan sebelum menyedari kesilapannya.

Artikel ini membezakan kedua-duanya, kemudian menjelaskan apa yang sebenarnya berubah pada 15 Julai 2024.

Soalan

Apakah beza antara JKPTG dengan PTG? Ke mana waris perlu pergi untuk urusan pusaka kecil dan apa yang berubah selepas pindaan terbaharu?

Jawapan ringkas

JKPTG jabatan persekutuan, manakala PTG jabatan negeri.

Urusan pusaka kecil dikendalikan oleh Bahagian Pengurusan Pusaka JKPTG, yang mempunyai cawangan di setiap negeri.¹

Yang berubah pada 15 Julai 2024 bukan bangunan ataupun jabatan, sebaliknya gelaran pegawai serta rantaian arahan di dalam akta. Gelaran Pentadbir Tanah digantikan dengan Pegawai Pembahagian Pusaka, peranan Pengarah Tanah dan Galian dimansuhkan daripada akta itu, lalu kesemua pegawai diletakkan di bawah seorang Presiden Pembahagian Pusaka.²

Apakah Itu JKPTG dan PTG?

Di Malaysia, tanah ialah perkara negeri. Setiap negeri mempunyai kuasanya sendiri ke atas tanah dalam sempadannya.

Tetapi negara ini juga memerlukan keseragaman, kerana pemilik tanah berpindah antara negeri dan undang-undang tanahnya pula sebahagian besarnya undang-undang persekutuan. Di situlah kedua-dua jabatan ini bertemu.

Satu menetapkan piawaian dan menyelaras. Satu lagi melaksanakan di lapangan.

Jabatan Ketua Pengarah Tanah dan Galian

Kedudukan JKPTG dalam kerajaan

JKPTG ialah jabatan persekutuan di bawah Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam.¹

Bahagian yang menguruskan pusaka kecil di dalamnya ialah Bahagian Pengurusan Pusaka dan ia diwujudkan pada 1 Mac 1974. JKPTG menyatakan sendiri sebab pewujudannya, iaitu bagi melaksanakan kehendak Jadual Kesembilan, Senarai 1, Perkara 4(e)(i) Perlembagaan Persekutuan yang meletakkan urusan harta pusaka kecil di bawah tanggungjawab Kerajaan Persekutuan.³

Ayat itu menjawab satu salah faham yang biasa. Pusaka kecil bukan urusan negeri yang dipindahkan kepada persekutuan pada satu ketika. Ia memang urusan persekutuan dari akar perlembagaannya dan yang berlaku pada 1974 hanyalah pewujudan bahagian yang menguruskannya.

Perlu dicatat di sini kerana ia kerap tersalah tulis. Nama kementerian itu pernah berbunyi Kementerian Sumber Asli, Alam Sekitar dan Perubahan Iklim, tetapi nama tersebut digunakan pada tempoh yang singkat sahaja. Nama semasa ialah Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam dan itulah nama yang tertera pada perintah kuat kuasa Akta A1643 yang ditandatangani pada Julai 2024.⁴

Peranan utama JKPTG

JKPTG menyediakan garis panduan, polisi serta piawaian bagi pentadbiran tanah di seluruh negara, lalu menyelaras pelaksanaan undang-undang tanah antara negeri supaya amalannya tidak berbeza-beza.

Bagi pembaca laman ini, peranan yang paling berkaitan ialah pengurusan pusaka kecil. JKPTG mempunyai satu bahagian khusus untuknya, iaitu Bahagian Pengurusan Pusaka, berserta Pejabat Pembahagian Pusaka di negeri-negeri.¹

Skop kerja JKPTG

Skopnya nasional. Ia menyelaras sistem pentadbiran tanah supaya seragam, melaksanakan dasar persekutuan berkaitan tanah termasuk pewartaan dan penggunaan tanah, serta mengendalikan pembahagian pusaka kecil melalui bahagian dan pejabatnya sendiri.¹

Pejabat Tanah dan Galian Negeri

Kedudukan PTG dalam kerajaan

PTG ialah jabatan negeri dan ia beroperasi di bawah kerajaan negeri masing-masing. Setiap negeri mempunyai Pejabat Tanah dan Galiannya sendiri dan di bawahnya pula ada Pejabat Tanah Daerah.

Peranan utama PTG

PTG menguruskan pendaftaran hak milik tanah serta pengeluaran geran, memproses pindah milik antara individu ataupun syarikat, mengendalikan permohonan pajakan dan pemberian milik tanah, menguruskan premium serta cukai tanah dan mengawasi pewartaan tanah rizab.

Inilah pejabat yang waris akan datangi pada hujung urusan pusaka, iaitu apabila perintah pembahagian sudah diperoleh lalu hendak didaftarkan ke atas geran.

Skop kerja PTG

Skopnya negeri. PTG melaksanakan dasar kerajaan negerinya sendiri, sambil mematuhi undang-undang tanah persekutuan serta garis panduan yang diselaraskan di peringkat nasional.

Perubahan terkini pada 2024

Akta Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) (Pindaan) 2022, iaitu Akta A1643, mula berkuat kuasa pada 15 Julai 2024.⁴

Bahagian inilah yang paling banyak disalah faham, jadi ia dihuraikan satu per satu.

Gelaran pegawai sudah bertukar

Seksyen 2 Akta A1643 menggantikan perkataan Pentadbir Tanah di seluruh Akta 98 dengan Pegawai Pembahagian Pusaka, termasuk pada nota bahu setiap seksyen.²

Pengecualiannya empat sahaja, iaitu takrif Pentadbir Tanah itu sendiri, serta seksyen 23 dan 24 yang berkaitan tanah adat Negeri Sembilan dan seksyen 26B serta 26C yang berkaitan pusaka anak negeri Sabah.²

Maknanya borang dan perintah lama yang menyebut Pentadbir Tanah masih sah. Yang bertukar ialah gelaran yang digunakan mulai tarikh itu.

Peranan Pengarah Tanah dimansuhkan

Ini perubahan yang paling besar tetapi paling jarang disebut.

Takrif Pengarah Tanah dan Galian serta Ketua Pengarah Tanah dan Galian dibuang sepenuhnya daripada Akta 98.²

Sebelum ini kedua-dua jawatan itulah yang memegang kuasa penyeliaan dalam akta, termasuk kuasa memindahkan petisyen daripada satu pejabat kepada pejabat yang lain.⁵ Kini kuasa itu berpindah kepada satu jawatan yang baharu.

Presiden Pembahagian Pusaka diwujudkan

Bahagian IA yang baharu mewujudkan jawatan Presiden Pembahagian Pusaka, yang dilantik oleh Menteri daripada kalangan Pegawai Pembahagian Pusaka.²

Kuasanya luas. Seksyen 2a(3) memberi Presiden kuasa menentukan bidang kuasa wilayah bagi mana-mana pegawai, serta kawalan dan penyeliaan langsung ke atas kesemua Pegawai Pembahagian Pusaka di bawah akta itu.²

Menteri juga boleh melantik Timbalan Presiden dan Pegawai Pembahagian Pusaka pula dilantik oleh Menteri daripada kalangan pegawai awam.²

Ertinya rantaian arahan bagi urusan pusaka kecil kini satu talian yang lurus dari Menteri ke Presiden ke pegawai, tanpa melalui hierarki tanah negeri.

Bidang kuasa naik ke peringkat negeri

Dahulu bidang kuasa ditentukan mengikut daerah, iaitu pejabat daerah tempat sebahagian besar nilai harta berada.⁵

Akta A1643 menggantikan perkataan daerah dengan negeri dalam seksyen 4.²

Bagi keluarga yang hartanya bertaburan di beberapa daerah dalam negeri yang sama, perubahan ini memudahkan, kerana tiada lagi pertikaian tentang pejabat daerah yang mana patut mendengar kes itu.

Tiga perkara praktikal yang wajar diketahui

Ada tiga pindaan lain yang kesannya terus terasa oleh waris.

Pertama, rayuan kini terhad tiga puluh hari. Seksyen 29(1) kini menghendaki rayuan ke Mahkamah Tinggi difailkan dalam tempoh tiga puluh hari dari tarikh perintah, keputusan ataupun tindakan itu dibuat.² Sebelum ini subseksyen itu tidak menyebut sebarang tempoh. Waris yang tidak berpuas hati perlu bertindak pantas.

Kedua, Majlis Agama Islam kini boleh menerima petisyen. Seksyen 8(1) menggantikan penghulu serta Pegawai Penempatan dengan Amanah Raya Berhad, Majlis, penjaga ataupun sahabat rapat sebagai pihak yang boleh menerimanya.²

Ketiga, penilaian harta diputuskan oleh pegawai. Subseksyen 8(6a) yang baharu menetapkan bahawa apabila ada lebih daripada satu penilaian bagi harta yang sama, Pegawai Pembahagian Pusaka akan memeriksa setiap satu lalu memutuskan penilaian yang mana dipakai. Keputusannya muktamad dan penilaian itu konklusif bagi maksud akta.²

Yang ketiga itu perlu diberi perhatian oleh keluarga yang berbalah tentang nilai tanah, kerana ia menutup ruang untuk berhujah tanpa kesudahan.

Satu perkara yang wajar diperbetulkan

Ramai memahami perubahan ini sebagai JKPTG mengambil alih fungsi pusaka kecil daripada PTG negeri.

Gambaran itu tidak tepat. Bahagian Pengurusan Pusaka memang sudah sedia berada dalam JKPTG, berserta cawangan di setiap negeri.¹ Yang berubah ialah gelaran pegawai serta rantaian arahan di dalam akta, bukan perpindahan jabatan.

Ke mana waris perlu pergi?

Bahagian ini saya tambah kerana inilah soalan yang sebenarnya di sebalik soalan asal.

Untuk memohon pembahagian pusaka kecil, pergi ke Pejabat Pembahagian Pusaka JKPTG bagi negeri tempat sebahagian besar nilai harta berada.²

Untuk mendaftarkan perintah yang sudah diperoleh ke atas geran, pergi ke Pejabat Tanah, iaitu di bawah PTG negeri.

Untuk urusan tanah yang bukan pusaka, seperti pindah milik, cukai tanah ataupun permohonan pecah sempadan, pergi ke Pejabat Tanah juga.

Ringkasnya, JKPTG menentukan siapa mewarisi apa. PTG merekodkannya pada geran.

Cara mendaftarkan perintah itu pada geran dihuraikan dalam panduan lengkap pindah milik Borang 14A. Takrif harta pusaka kecil yang menentukan sama ada kes itu layak dibawa ke JKPTG pula ada dalam seksyen 2 Akta 98. Setiap borang yang digunakan dalam urusan itu pula disenaraikan mengikut peringkat dalam borang-borang di bawah Akta Harta Pusaka Kecil.

Kesimpulan

JKPTG jabatan persekutuan di bawah Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam dan ia bertindak sebagai penyelaras dasar tanah serta menguruskan pembahagian pusaka kecil melalui Bahagian Pengurusan Pusaka.

PTG jabatan negeri dan ia menguruskan pentadbiran tanah dalam negeri masing- masing termasuk pendaftaran hak milik.

Apa yang berlaku pada 15 Julai 2024 bukan perpindahan jabatan. Akta 98 kini menyebut Pegawai Pembahagian Pusaka dan bukan lagi Pentadbir Tanah, peranan Pengarah Tanah dan Galian dimansuhkan daripada akta itu dan kesemua pegawai kini berada di bawah kawalan langsung seorang Presiden Pembahagian Pusaka.

Bagi waris, tiga perkara wajar diingat. Bidang kuasa kini mengikut negeri, bukan daerah. Rayuan mesti difailkan dalam tiga puluh hari. Dan keputusan pegawai tentang penilaian harta adalah muktamad.

Allahu a’lam.