Perintah Pembahagian dan Perintah Pentadbiran dalam Proses Pusaka

Pendahuluan

Selepas perbicaraan di Pejabat Pusaka Kecil selesai, keluarga pulang dengan sekeping dokumen. Dokumen itu bukan semestinya jenis yang sama bagi setiap keluarga dan perbezaannya menentukan apa yang boleh dibuat selepas itu.

Artikel ini menjawab satu soalan sahaja, iaitu apa beza kedua-dua perintah itu dan bila setiap satu dikeluarkan. Perjalanan penuh dari petisyen hingga pendaftaran dihuraikan dalam perjalanan urusan pusaka di PPK, manakala senarai setiap borang ada dalam borang-borang di bawah Akta 98.

Istilah yang betul dahulu

Akta 98 tidak menggunakan istilah perintah pentadbiran. Yang ada dua.

Perintah pembahagian, iaitu distribution order, dikeluarkan dalam Borang E. Ia menetapkan siapa dapat apa.

Surat kuasa mentadbir, iaitu letters of administration, dikeluarkan dalam Borang F. Ia memberi kuasa menguruskan harta itu.

Perbezaannya bukan soal bahasa. Satu menetapkan hak, satu lagi memberi kuasa dan ada keadaan yang memerlukan kedua-duanya sekali.

Pempetisyen Mohon Kaedah Agihan

Pada sesi perbicaraan, pempetisyen mengemukakan cadangan bagaimana harta patut dibahagikan. Waris yang lain diberi peluang bersetuju ataupun membantah.

Cadangan itu tidak mengikat pegawai. Ia bahan yang ditimbang, bukan keputusan.

Pegawai Nilai Untuk Kelulusan

Yang menentukan isi perintah bukan kehendak pempetisyen, sebaliknya satu senarai kewajipan yang ditetapkan akta.

Subseksyen 13(1) mewajibkan pegawai, pada penghujung perbicaraan, membuat perintah yang memperuntukkan pembayaran daripada harta pusaka bagi perkara berikut sebelum apa-apa dibahagikan.

At the conclusion of the hearing the Collector shall by his order make provision for the payment out of the estate of the estate duty, if any, and of the funeral expenses and debts of the deceased, wherever arising, and for the repayment to any person of any fees paid by that person under this Act.

Tiga perkara dalam ayat itu patut diperhatikan.¹

Perkataan shall bermakna ini bukan pilihan pegawai. Perkataan wherever arising bermakna hutang si mati dikira tanpa mengira di mana ia timbul. Perkataan repayment of any fees pula bermakna yuran yang dibayar pemohon mesti diperuntukkan bayaran baliknya, jadi resit patut disimpan.

Duti harta pusaka yang disebut itu sudah dimansuhkan sejak 1 November 1991 dan ia tidak lagi terpakai bagi kematian hari ini. Huraiannya ada dalam kos pengurusan selepas mati.

Pegawai juga boleh, jika perlu, mengarahkan keseluruhan ataupun sebahagian harta itu dijual bagi membayar perkara di atas, lalu membahagikan bakinya.¹

Satu proviso yang jarang disebut

Pada hujung subseksyen 13(1) ada satu proviso yang khusus bagi pusaka orang Islam.

Provided that where there is in force any written law relating to baitulmal the Collector shall before distributing any part of the estate of a deceased Muslim satisfy himself that any share of the estate which is due to the baitulmal has been duly paid or proper provision made for the payment thereof.

Ertinya pegawai perlu berpuas hati bahawa bahagian yang kena dibayar kepada baitulmal, sekiranya ada, sudah dijelaskan ataupun diperuntukkan sebelum apa-apa dibahagikan kepada waris.¹ Bila baitulmal berhak kepada bahagian pusaka dihuraikan dalam siapakah waris faraid dalam kalangan perempuan.

Pegawai Tentukan Jenis Perintah

Perintah pembahagian ialah kedudukan lalai. Surat kuasa mentadbir pula bukan lalai dan syaratnya tertulis.

If the nature of the case so requires the Collector shall, instead of or in addition to making a distribution order, grant letters of administration.

Dua frasa di situ penting.¹

If the nature of the case so requires bermakna ia bergantung pada keadaan kes, bukan pada permintaan waris. Instead of or in addition to pula bermakna ia boleh menggantikan perintah pembahagian ataupun dikeluarkan bersamanya.

Surat kuasa itu juga tertakluk kepada apa-apa had yang pegawai fikir patut dinyatakan dalam geran.¹ Jadi ia bukan kuasa terbuka.

Bila keadaan kes memerlukannya?

Akta memberi satu contoh yang jelas, iaitu apabila pusaka itu berhutang lebih daripada nilainya.

Subseksyen 13(7) menetapkan bahawa sekiranya pusaka itu muflis ataupun berkemungkinan muflis, pegawai hendaklah memberikan surat kuasa mentadbir kepada orang yang layak bagi pihak keseluruhan pemiutang, ataupun memerintahkan pusaka itu ditadbir dalam kebankrapan oleh Ketua Pengarah Insolvensi.¹

Sebabnya masuk akal. Apabila hutang melebihi harta, tiada apa yang hendak dibahagikan kepada waris. Yang diperlukan ialah seseorang yang berkuasa mengutip, menjual dan membayar.

Dua perubahan pada 2024 yang jarang disebut

Pindaan yang berkuat kuasa pada 15 Julai 2024 menyentuh subseksyen 13(4) dalam dua perkara.

Pertama, perkataan such person digantikan dengan such number of persons. Ertinya surat kuasa mentadbir kini boleh diberikan kepada lebih daripada seorang.²

Kedua, frasa subject to such security as he may require and may in his discretion dispense with security dipotong. Syarat cagaran dalam subseksyen itu sudah tiada.²

Waris Bawah Umur dan Orang Tidak Sempurna Akal

Subseksyen 13(2) digantikan sepenuhnya pada 2024 dan versi baharunya lebih luas serta lebih tegas.

Apabila petisyen melibatkan benefisiari yang bawah umur ataupun tidak sempurna akal, pegawai hendaklah membuat dua perintah. Bahagian orang itu dalam harta tak alih didaftarkan atas nama orang yang sesuai sebagai pemegang amanah dan Pentadbir Tanah ataupun Pendaftar Hakmilik memasukkan kaveat bagi melindungi kepentingannya.²

Versi lama hanya menyebut infant dan hanya menyebut pegawai memasukkan kaveat. Versi baharu memasukkan orang tidak sempurna akal dan menamakan pihak yang wajib memasukkan kaveat itu.

Pembeli dan Pemiutang dalam Perintah yang Sama

Dua subseksyen lagi kerap terlepas pandang dan kedua-duanya diluaskan pada 2024 daripada tanah kepada harta secara am.²

Subseksyen 13(5) menetapkan bahawa apabila seseorang membuktikan tuntutannya sebagai pembeli, pegawai hendaklah melalui perintahnya memindahkan harta itu kepadanya, tertakluk kepada syarat pembayaran baki harga belian.¹

Subseksyen 13(6) pula menetapkan bahawa apabila seseorang bukan pembeli tetapi berhak kepada sesuatu jumlah sebagai pampasan ataupun relief, pegawai merekodkan dapatan itu dan memperuntukkan pembayaran jumlah tersebut sebagai hutang si mati.¹

Ertinya orang yang pernah membeli daripada si mati tetapi belum sempat memindah milik tidak perlu memfailkan guaman berasingan. Tuntutannya diselesaikan dalam perintah yang sama.

Perbandingan Dua Perintah Itu

Perkara	Perintah pembahagian	Surat kuasa mentadbir
Borang	Borang E	Borang F
Peruntukan	Subseksyen 13(1)	Subseksyen 13(4)
Bila dikeluarkan	Pada penghujung setiap perbicaraan, ia kedudukan lalai	Hanya apabila keadaan kes memerlukannya
Apa yang ia buat	Menetapkan siapa dapat apa, selepas hutang dan kos dijelaskan	Memberi kuasa menguruskan harta itu
Boleh bersama	Ya, kedua-duanya boleh dikeluarkan sekali	Ya, sama ada menggantikan ataupun sebagai tambahan
Penerima	Benefisiari mengikut bahagian masing-masing	Seorang atau lebih, selepas pindaan 2024
Had kuasa	Terikat kepada isi perintah itu sendiri	Tertakluk kepada had yang dinyatakan dalam geran
Contoh keadaan	Waris sepakat, harta jelas, tiada hutang besar	Pusaka muflis, harta perlu dikutip, urusan belum selesai

Panduan rasmi JKPTG menulis hasil perbicaraan sebagai Perintah Pembahagian atau Surat Kuasa Mentadbir, dalam tempoh tiga puluh hari selepas perbicaraan selesai.³

Selepas Perintah Dikeluarkan

Perintah itu tidak terus berkuat kuasa lalu selesai.

Subseksyen 16(1) menetapkan ia disediakan dengan serta-merta dan terletak di pejabat pegawai sepanjang tempoh notis rayuan boleh diberi. Sekiranya notis rayuan diberi, ia terus terletak di situ sehingga rayuan ditarik balik ataupun diputuskan dan dipinda atau ditulis semula supaya menepati keputusan rayuan itu.⁴

Tempoh rayuan pula tiga puluh hari dari tarikh perintah dibuat, mengikut subseksyen 29(1) sebagaimana dipinda pada 2024.⁵

Satu beban yang berpindah kepada pemohon

Inilah perubahan 2024 yang paling memberi kesan praktikal kepada keluarga.

Teks lama subseksyen 16(1) berbunyi The Land Administrator shall then arrange for the order so far as it relates to land to be registered. Pindaan 2024 menggantikannya dengan The petitioner shall then arrange.⁴

Ertinya pemohon sendiri yang perlu membawa perintah itu untuk didaftarkan pada hak milik tanah. Perintah yang tidak didaftarkan tidak menukar nama pemilik dan tiada sesiapa akan melakukannya bagi pihak keluarga.

Kaveat pula dikendalikan berlainan. Pegawai boleh membuat perintah memasukkan kaveat dan Pentadbir Tanah ataupun Pendaftar Hakmilik hendaklah melaksanakannya apabila menerima perintah pembahagian itu.⁴

Wang bagi waris yang tidak dapat dikesan

Satu peruntukan yang berguna tetapi jarang diketahui.

Apabila wang dalam simpanan pegawai kena dibayar kepada seseorang, tetapi tempat orang itu tidak diketahui, dia enggan menerimanya, dia tiada keupayaan undang-undang, ataupun atas sebab lain tidak praktikal dibayar kepadanya, wang itu didepositkan dengan Amanah Raya ataupun Majlis.⁴

Pihak yang menerimanya memegang wang itu sebagai pemegang amanah bagi orang yang berhak, boleh menggunakannya bagi faedah orang itu, ataupun membayarnya apabila tuntutan bertulis dibuat.⁴

Jadi bahagian seorang waris yang hilang tidak lenyap dan tidak pula jatuh kepada waris yang lain. Ia disimpan menunggu tuntutannya.

Kesimpulan

Perintah pembahagian menetapkan hak. Surat kuasa mentadbir memberi kuasa. Yang pertama ialah kedudukan lalai pada penghujung setiap perbicaraan, manakala yang kedua dikeluarkan hanya apabila keadaan kes memerlukannya dan contoh paling jelas ialah pusaka yang muflis.

Tiga perkara patut dibawa pulang oleh keluarga.

Pertama, hutang, kos pengebumian dan bayaran balik yuran diperuntukkan sebelum pembahagian dan pegawai boleh memerintahkan harta dijual bagi membayarnya.¹

Kedua, sejak 15 Julai 2024, pemohon sendiri yang perlu mendaftarkan perintah itu pada hak milik tanah.⁴ Perintah dalam laci tidak menukar nama sesiapa.

Ketiga, bahagian waris yang tidak dapat dikesan disimpan sebagai amanah, bukan dibahagikan kepada yang lain.⁴

Cara memfailkan permohonan itu sendiri melalui MyLand dihuraikan dalam pengurusan pusaka kecil melalui MyLand, manakala audit penuh setiap seksyen yang dipinda pada 2024 ada dalam pindaan Akta Harta Pusaka Kecil.