Cara Mengisi Borang DDA dalam Urusan Pusaka

Pendahuluan

Borang DDA kelihatan mudah. Ia hanya satu helaian dengan beberapa pilihan untuk ditandakan.

Tetapi helaian itu menentukan bahagian seseorang dalam harta pusaka dan ia mengikat walaupun orang yang menandatanganinya tidak berada di dalam bilik pendengaran. Di situlah letaknya bahaya dan di situlah letaknya sebab artikel ini ditulis.

Artikel ini menerangkan borang DDA terbaru, setiap medannya dan satu contoh borang DDA yang telah diisi bagi sebuah keluarga rekaan.

Apakah Itu Borang DDA?

Borang DDA ialah surat persetujuan, iaitu borang yang digunakan waris untuk menyatakan persetujuannya terhadap cara harta pusaka akan dibahagikan.

Ia digunakan bagi waris yang tidak dapat hadir ke bicara pusaka. Tanpa kehadiran, pilihan yang ditandakan dalam borang inilah yang mewakili suaranya.

Dari mana kekuatannya datang

Bahagian ini penting kerana ia menjelaskan mengapa borang itu mengikat.

Seksyen 15(1) Akta 98 memberi kuasa kepada Pegawai Pembahagian Pusaka untuk membahagikan pusaka mengikut persetujuan semua waris yang dewasa dan sempurna akal, setelah terma persetujuan itu direkodkan dalam perintah pembahagian.¹

Perhatikan syarat terakhir dalam seksyen itu. Pegawai boleh berbuat demikian melainkan ia kelihatan tidak adil ataupun tidak saksama pada pandangannya.¹

Ayat itu memotong dua hala dan kedua-duanya perlu difahami.

Pertama, borang yang ditandatangani memang mengikat, kerana ia menjadi terma yang direkodkan dalam perintah rasmi.

Kedua, pegawai berkuasa menolak persetujuan yang menzalimi seseorang. Jadi waris yang tertipu bukan tanpa harapan.

Perlu dinyatakan dengan jujur dari mana huruf DDA itu datang. Huruf borang serta nombor peraturan yang menetapkannya berasal daripada peraturan di bawah akta, bukan daripada akta itu sendiri. Peraturan itu bernama Peraturan-Peraturan Harta Pusaka Kecil (Pembahagian) dan pindaan terkininya ialah P.U. (A) 194/2024 yang disiarkan pada 12 Julai 2024, iaitu tiga hari sebelum Akta A1643 berkuat kuasa. Sebelum itu ada P.U. (A) 264/2015.²

Teks penuh P.U. (A) 194/2024 itu sudah dibaca sendiri. Ia menggantikan Borang DDA dengan borang bertajuk Surat Persetujuan di bawah Peraturan 4A. Borang itu sendiri yang menyenaraikan pihak yang boleh mengesahkannya.²

Itulah borang DDA terbaru. Peraturan 1(2) P.U. (A) 194/2024 menetapkan peraturan pindaan itu mula berkuat kuasa pada 15 Julai 2024.³ Senarai perundangan subsidiari Pejabat Peguam Negara, semasa disemak pada 19 September 2026, tidak menunjukkan pindaan lain selepasnya.² Borang DDA yang disediakan JKPTG pula kini sepadan dengan borang dalam warta itu.⁴

Apakah Kesan Jika Borang DDA Tidak Diisi?

Lima kesan yang lazim berlaku.

Pertama, kelewatan. Tanpa rekod rasmi tentang cara harta akan dibahagikan, pejabat pusaka tidak dapat meneruskan urusan, lalu waris terpaksa menunggu lebih lama.

Kedua, perselisihan antara waris. Tanpa dokumen yang menunjukkan persetujuan bersama, tafsiran setiap orang berbeza lalu penyelesaiannya menjadi rumit.

Ketiga, masalah perundangan. Kes yang tidak dapat diselesaikan di peringkat pejabat mungkin terpaksa dibawa lebih jauh dan itu lebih mahal serta lebih lama.

Keempat, kesukaran mentadbir. Pentadbir sukar menjual, memindah milik ataupun mengagihkan harta tanpa panduan yang jelas.

Kelima, akaun terus beku. Akaun bank serta harta lain milik si mati kekal tidak dapat diakses sehingga urusan selesai dan keluarga yang bergantung kepadanya terjejas.

Apakah Langkah Mengelakkan Kesan Negatif?

Empat langkah asas.

Isi borang dengan lengkap dan tepat, kerana maklumat yang tidak kena akan dikembalikan lalu melambatkan urusan.

Lampirkan dokumen sokongan, iaitu sijil kematian, salinan wasiat sekiranya ada, serta dokumen pengenalan waris. Sejak 15 Julai 2024, seksyen 8(2) Akta 98 menghendaki pempetisyen menyerahkan dokumen hak milik serta dokumen sokongan lain yang membuktikan pernyataan dalam petisyen.⁹

Dapatkan bantuan peguam ataupun perunding pusaka sekiranya keadaannya rumit.

Maklumkan kepada semua waris supaya tiada yang terkejut kemudian, kerana persetujuan di bawah seksyen 15(1) menuntut persetujuan semua waris yang dewasa, bukan sebahagian.¹

Bagaimanakah Cara-Cara Mengisi Borang DDA?

Borang DDA terbaru mempunyai lima bahagian, diikuti dua jadual yang diisi apabila waris memilih muafakat.^{3 4}

Pertama, kepala borang. Negeri, pejabat, nombor guaman pembahagian, nama si mati serta nama dan alamat orang yang memfailkan petisyen ataupun permohonan. Butiran ini sama dengan kepala notis inkuiri, iaitu Borang DDB, jika waris menerimanya.³

Kedua, pengakuan tentang harta. Waris menulis nama, nombor kad pengenalan dan alamatnya, lalu menyenaraikan harta si mati. Harta tak alih dicatat mengikut perihal dan nombor hak milik, nombor lot, petak atau PT, bandar, pekan atau mukim dan daerah, serta bahagian si mati. Harta alih pula seperti kenderaan, wang tunai, akaun bank dan bon. Jika ruang tidak mencukupi, harta itu disenaraikan dalam lampiran yang turut ditandatangani.³

Ketiga, pilihan pembahagian dalam perenggan 2. Inilah bahagian yang menentukan segalanya dan ia dihuraikan di bawah. Waris menandatangani ringkas di sebelah pilihannya dan ruang itu turut dicop dengan meterai kecil Pesuruhjaya Sumpah. Pilihan yang tidak berkenaan dipotong.³

Keempat, dua pengakuan. Perenggan 3 menyatakan bahawa surat ini bukan untuk melantik wakil semasa pendengaran ataupun melantik pentadbir. Bagi tujuan itu, waris perlu membuat Akuan Berkanun di bawah Akta Akuan Berkanun 1960 (Akta 783). Perenggan 4 pula pengakuan bahawa pernyataan dalam borang itu benar dan waris faham sepenuhnya implikasi persetujuannya.³

Kelima, tandatangan dan pengesahan. Waris menulis nama dan menurunkan tandatangan ataupun cap ibu jari serta tarikh. Borang ini perlu disahkan di hadapan pihak yang dibenarkan, iaitu Hakim Mahkamah Sesyen, Majistret, Pegawai Pembahagian Pusaka, Pentadbir Tanah, Pesuruhjaya Sumpah, Pegawai Konsular ataupun Notari Awam. Borang itu menambah bahawa Notari Awam mesti dilantik di bawah Notaries Public Act 1959 (Akta 115).²

Syarat pengesahan itu bukan formaliti. Ia wujud supaya ada saksi bebas yang melihat bahawa orang yang menandatangani itu memang orangnya.

Panduan rasmi JKPTG menyebut tiga pihak sebagai contoh, iaitu Pesuruhjaya Sumpah, Majistret ataupun Pentadbir Tanah Daerah.⁵ Panduan yang sama memberi satu amaran yang tegas. Borang Persetujuan yang tidak lengkap akan ditolak.⁵ Jadi ruang cara pembahagian itu mesti diisi, bukan ditinggalkan kosong.

Tiga pilihan pembahagian

Pilihan pertama, mengikut faraid. Harta dibahagikan mengikut kadar yang ditetapkan syarak berdasarkan hubungan setiap waris dengan si mati.

Waris	Bahagian
Suami	1/2 apabila tiada anak, 1/4 apabila ada anak
Isteri	1/4 apabila tiada anak, 1/8 apabila ada anak
Ibu	1/6 apabila ada anak
Bapa	1/6 apabila ada anak lelaki
Anak lelaki dan anak perempuan	baki dengan nisbah dua kepada satu

Kadar suami dan isteri itu ditetapkan dalam al-Quran,⁶ begitu juga nisbah dua kepada satu antara anak lelaki dengan anak perempuan.⁷ Jadual di atas ringkasan sahaja, kerana kehadiran waris yang lain boleh mengubah kadar orang lain. Gunakan kalkulator faraid untuk kes sebenar dan lihat juga contoh dalam kes pusaka situasi pertama.

Pilihan kedua, muafakat. Waris bersetuju membahagikan harta mengikut cara yang dipersetujui bersama, kemudian menandatangani surat akuan persetujuan.

Inilah pilihan yang paling selamat apabila pembahagian yang dikehendaki berbeza daripada kiraan faraid, kerana ia terus disandarkan kepada seksyen 15(1).¹ Perbezaan antara muafakat dengan faraid dihuraikan dalam artikel adakah sama rata bukan faraid.

Pilihan ketiga, melepaskan hak. Waris menyerahkan bahagiannya kepada waris yang lain.

Di sini satu perkara perlu difahami sebelum menandatangani. Bahagian seseorang waris sudah berpindah kepadanya sebaik berlaku kematian. Jadi apa yang berlaku apabila dia melepaskan hak bukanlah penolakan terhadap sesuatu yang belum diterimanya, sebaliknya penyerahan harta miliknya sendiri kepada orang lain.

Kesannya muktamad. Setelah dilepaskan, dia tidak lagi boleh menuntut.

Kerana itu nasihat yang betul ialah gunakan pilihan kedua apabila pembahagian yang dikehendaki berbeza daripada faraid dan simpan pilihan ketiga untuk keadaan yang benar-benar difahami. Caranya dihuraikan dalam artikel cara betul lepaskan hak faraid.

Apa yang pegawai timbang sebelum menerimanya?

Persetujuan waris bukan diterima secara automatik.

Jadual Pertama Akta 98, yang digantikan sepenuhnya pada 2024, menyenaraikan perkara yang wajib dipertimbangkan pegawai. Antaranya, memecah tanah kepada beberapa lot atas beberapa nama boleh menjatuhkan nilai harta pusaka secara keseluruhan. Nilai sebenar bahagian yang kecil, terutamanya apabila ia berbentuk pecahan yang rumit, adalah kurang daripada nilai kadarnya. Dan memiliki tanah bersama antara orang yang berkonflik kepentingan tidak menyumbang kepada usaha tani yang baik ataupun kepada keamanan keluarga.⁸

Memahami perkara ini membantu waris menyusun cadangan yang lebih mudah diterima pegawai.

Contoh borang DDA yang telah diisi

Jadual di bawah mengikut medan borang DDA terbaru satu persatu.^{3 4}

Nota penting: semua nama, nombor, alamat dan harta dalam contoh ini rekaan semata-mata dan tidak mewakili mana-mana kes sebenar. Nombor kad pengenalan dan nombor akaun sengaja ditulis kosong dengan angka sifar.

Keadaannya begini. Encik Hasan bin Contoh meninggal dunia dengan meninggalkan seorang balu, Rahmah binti Contoh, serta dua anak, Ali bin Hasan dan Nur Aina binti Hasan. Ali memfailkan petisyen di Pejabat Pembahagian Pusaka. Nur Aina tinggal jauh dan tidak dapat hadir, jadi dia mengisi borang DDA. Semua waris sudah bersepakat supaya tanah diberikan kepada ibu mereka, manakala wang simpanan dibahagi dua antara anak-anak.

Medan pada borang	Contoh isian (rekaan)	Panduan
Negeri dan Pejabat	Johor, Pejabat Pembahagian Pusaka Contoh	Salin daripada notis inkuiri (Borang DDB) jika ada.
Guaman Pembahagian No. … Tahun 20…	000 tahun 2026	Salin daripada notis perbicaraan.
Dalam hal Harta Pusaka … si mati	Hasan bin Contoh	Nama penuh si mati.
Petisyen atau Permohonan daripada … yang beralamat di …	Ali bin Hasan, No. 1, Kampung Contoh, Johor	Nama dan alamat waris yang memfailkan petisyen. Ini bukan nama tuan puan, melainkan tuan puan sendiri pempetisyennya.
Saya … No. KP/no. pengenalan lain … yang beralamat di …	Nur Aina binti Hasan, 000000-00-0000, No. 2, Taman Contoh, Kuala Lumpur	Nama, nombor kad pengenalan dan alamat waris yang menandatangani borang ini.
Harta Tak Alih, Perihal dan No. Hakmilik	Geran Mukim 0000	Salin tepat daripada dokumen hak milik.
No. Lot/Petak/PT	Lot 0000	Salin tepat daripada dokumen hak milik.
Bandar/Pekan/Mukim dan Daerah	Mukim Contoh, Daerah Contoh	Salin tepat daripada dokumen hak milik.
Bahagian si mati	1/1	Bahagian si mati dalam hak milik itu, bukan bahagian tuan puan. Tulis 1/2 sekiranya si mati memiliki separuh sahaja.
Harta Alih	Akaun simpanan di Bank Contoh Berhad, no. akaun 0000000000	Kenderaan, wang tunai, akaun bank, bon dan seumpamanya. Jika ruang tidak mencukupi, lampirkan senarai dan tandatangani lampiran itu.
Perenggan 2, pilihan (a), (b) atau (c)	Pilihan (b) ditandatangani ringkas. Pilihan (a) dan (c) dipotong.	Pilih satu sahaja. Ruang itu turut dicop dengan meterai kecil Pesuruhjaya Sumpah.
Pilihan (c), nama dan No. KP penerima	Tidak berkenaan dalam contoh ini	Diisi hanya jika tuan puan menyerahkan seluruh bahagian tuan puan kepada seorang benefisiari.
Nama dan tandatangan/cap ibu jari	Nur Aina binti Hasan, berserta tandatangannya	Tandatangan di hadapan pengesah.
Tarikh	5 Oktober 2026	Tarikh borang itu ditandatangani.
Di hadapan saya	Tandatangan dan cop Pesuruhjaya Sumpah	Diisi oleh pengesah, bukan oleh tuan puan.

Kerana Nur Aina memilih pilihan (b), dia mengisi kedua-dua jadual di bahagian belakang borang.³

Jadual	Perihal harta	Nama pihak-pihak	Bahagian yang akan dibahagikan
Jadual I, harta tak alih	Geran Mukim 0000, Lot 0000, Mukim Contoh, Daerah Contoh	Rahmah binti Contoh	1/1
Jadual II, harta alih	Akaun simpanan di Bank Contoh Berhad	Ali bin Hasan dan Nur Aina binti Hasan	1/2 seorang

Setiap jadual itu juga ditandatangani oleh Nur Aina dan pengesahnya.³

Satu perkara perlu dijaga dalam pilihan (b). Seksyen 15(1) menghendaki persetujuan semua waris yang dewasa,¹ jadi isi jadual dalam borang DDA setiap waris sepatutnya sama dengan cara yang dipersetujui waris lain. Jadual yang berlainan antara seorang waris dengan waris yang lain bukan lagi persetujuan bersama.

Di Manakah Muat Turun Borang DDA?

Borang ini boleh diperoleh di mana-mana Unit Pembahagian Pusaka di seluruh Semenanjung Malaysia, ataupun dimuat turun terus daripada halaman pembahagian pusaka kecil JKPTG.⁵ Halaman itu menyediakan Borang DDA dalam versi Bahasa Melayu dan Bahasa Inggeris, begitu juga Borang DDC.

Fail Borang DDA versi Bahasa Melayu di halaman itu bertarikh 18 Oktober 2024. Tajuknya BORANG DDA, SURAT PERSETUJUAN [Peraturan 4A] dan medannya sepadan dengan borang dalam P.U. (A) 194/2024.^{4 3} Jadi borang itulah versi terbaru yang patut digunakan.

Fail rasmi JKPTG boleh dimuat turun terus di sini:

• Borang DDA versi Bahasa Melayu (.docx)
• Borang DDA versi Bahasa Inggeris (.docx)

Senarai penuh borang yang digunakan pada setiap peringkat urusan pusaka kecil ada dalam artikel borang-borang di bawah Akta Harta Pusaka Kecil.

Sekiranya masalahnya bukan ketidakhadiran sebaliknya keengganan, iaitu waris yang sengaja tidak mahu bekerjasama, lihat pula adakah urusan pusaka boleh diteruskan jika ada waris tidak berikan kerjasama.

Penipuan borang DDA dan apa yang boleh dibuat

Jika ada satu bahagian sahaja yang perlu dibaca, inilah bahagiannya.

Kes penipuan melibatkan borang DDA memang berlaku, iaitu waris dinafikan haknya kerana orang lain yang mengisi borang itu bagi pihaknya.

Peraturannya mudah dan tidak boleh dilonggarkan. Jangan tinggalkan borang kosong yang sudah ditandatangani. Jangan biarkan orang lain menandakan pilihan bagi pihak tuan puan. Isi sendiri setiap maklumat serta setiap pilihan, kemudian sahkan di hadapan pihak yang dibenarkan.

Sekiranya sudah terlanjur, tiga pintu masih terbuka.

Pertama, bantah sebelum perintah muktamad. Pegawai tidak boleh menerima persetujuan yang kelihatan tidak adil ataupun tidak saksama, jadi bawa bantahan itu kepadanya secepat mungkin.¹

Kedua, rayuan dalam tiga puluh hari. Seksyen 29(1) kini menghendaki rayuan ke Mahkamah Tinggi difailkan dalam tempoh tiga puluh hari dari tarikh perintah, keputusan ataupun tindakan itu dibuat.⁸ Tempoh itu pendek, jadi jangan menunggu. Bila tempoh itu bermula dan siapa yang boleh merayu dihuraikan dalam tidak setuju keputusan bicara pusaka kecil.

Ketiga, permohonan berikutnya. Seksyen 17(1) membenarkan permohonan bagi membuat apa-apa perintah lain ataupun perintah lanjut, manakala seksyen 17(3) membenarkan mana-mana waris ataupun pemiutang memohon supaya pelantikan pentadbir dibatalkan, serta memerintahkan pentadbir memfailkan akaun.¹

Pintu ketiga itu yang paling jarang diketahui, sedangkan ia yang paling berguna apabila masalahnya bukan pada perintah sebaliknya pada orang yang melaksanakannya.

Kesimpulan

Borang DDA bukan borang pentadbiran biasa. Ia dokumen yang menyatakan persetujuan seseorang terhadap pembahagian hartanya sendiri dan persetujuan itu direkodkan ke dalam perintah rasmi.

Isi sendiri. Sahkan di hadapan pihak yang dibenarkan. Jangan tandatangan borang kosong.

Sekiranya pembahagian yang dikehendaki berbeza daripada faraid, pilih muafakat dan bukan melepaskan hak, kerana muafakat mengikat semua pihak secara seimbang manakala pelepasan hak memindahkan harta sebelah pihak sahaja.

Dan sekiranya sesuatu sudah tersilap, ingat angka tiga puluh hari itu.

Allahu a’lam.