Isu Pengeluaran RM25k Pertama KWSP (EPF), Penama dan Cara Pembahagian

Pendahuluan

Antara semua harta yang ditinggalkan seorang Islam di Malaysia, wang KWSP paling kerap disalah faham. Dua salah faham berulang setiap kali, iaitu sangkaan bahawa penama ialah pemilik dan sangkaan bahawa pengeluaran RM25,000 yang pertama itu wang nafkah untuk balu serta anak.

Kedua-duanya tidak tepat dan kedua-duanya boleh menyebabkan waris lain kehilangan haknya tanpa disedari sesiapa. Artikel ini menjelaskan kedudukan sebenar berserta cara pembahagiannya.

Soalan

Saya keliru tentang pembahagian duit KWSP arwah. Saya dimaklumkan oleh pegawai KWSP bahawa duit RM25,000 yang pertama, iaitu permohonan kurang daripada dua bulan dari tarikh kematian arwah, boleh dibuat belanja nafkah saya serta anak-anak.

Betulkah begitu? Saya dimaklumkan bahawa KWSP perlu diurus mengikut faraid. Mohon jelaskan tentang pembahagian KWSP ini mengikut cara yang sebenarnya.

Jawapan ringkas

Wang KWSP ahli beragama Islam ialah harta pusaka. Ia mesti dibahagikan mengikut faraid dan penama hanya wasi ataupun pentadbir harta.

Pengeluaran RM25,000 yang pertama itu bukan peruntukan nafkah, sebaliknya hanya cara KWSP mempercepatkan pembayaran. Wang itu tetap wang pusaka.

Kedudukan wang KWSP dan penama

Kedudukan ini bukan pandangan perseorangan, sebaliknya keputusan rasmi Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan kali ke-49 yang bersidang pada 19 September 2000.¹

—

“Wang KWSP dan wang disimpan adalah pusaka yang mesti dibahagikan mengikut hukum faraid. Penama KWSP adalah wasi atau pentadbir harta. Penama hendaklah membahagikan wang KWSP, iaitu peninggalan si mati, mengikut hukum faraid.”

Keputusan yang sama turut mengarahkan Bahagian Undang-Undang JAKIM supaya menasihatkan KWSP menyemak semula peraturan penamaannya agar selaras dengan hukum syarak.¹

Pendirian yang sama dipegang di peringkat negeri. Jabatan Mufti Negeri Selangor mengeluarkan fatwa khusus tentang simpanan KWSP bagi ahli beragama Islam yang meninggal dunia,² manakala Jabatan Mufti Negeri Sembilan mengeluarkan fatwa tentang wang simpanan KWSP dan PERKESO.³

Portal KWSP sendiri turut menyatakan bahawa penama bagi ahli beragama Islam ialah wasi ataupun pemegang amanah. Penamaan sebagai pemberian mutlak hanya terpakai kepada ahli yang bukan Islam.

Apa sebenarnya RM25,000 yang pertama itu?

Di sinilah salah faham yang menjadi punca soalan ini. Seorang pegawai memberitahu penanya bahawa RM25,000 yang pertama boleh dibelanjakan sebagai nafkah balu serta anak-anak.

Kenyataan itu bercanggah dengan fatwa yang disebut di atas dan bercanggah juga dengan portal KWSP sendiri. Setelah perkara ini dirujuk terus kepada KWSP, jawapannya jelas.

RM25,000 yang pertama itu hanyalah cara pembayaran, iaitu kemudahan yang membolehkan sebahagian wang dikeluarkan dengan lebih cepat tanpa menunggu dokumen pentadbiran yang penuh. Ia bukan peruntukan nafkah dan ia tidak mengubah status wang itu sebagai harta pusaka.

Maknanya penama yang menerima RM25,000 itu memegangnya sebagai amanah. Dia tidak boleh membelanjakannya untuk dirinya sendiri, walaupun dia balu si mati dan walaupun dia memang memerlukannya.

Perkembangan baharu tentang harta sepencarian

Satu perkembangan pada tahun 2025 perlu diketahui, kerana ia menokok kedudukan di atas.

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan kali ke-128 memutuskan bahawa tuntutan harta sepencarian ke atas wang KWSP ahli beragama Islam diharuskan bagi mereka yang layak, tertakluk kepada pertimbangan serta keputusan Mahkamah Syariah.⁴

Kesannya penting. Bahagian harta sepencarian yang diperintahkan Mahkamah Syariah untuk diserahkan kepada pasangan tidak dikira sebagai harta pusaka pencarum. Maknanya bahagian itu keluar daripada kumpulan harta pusaka terlebih dahulu dan faraid hanya dikira ke atas bakinya.

Dua syarat perlu diberi perhatian. Tuntutan itu mesti melalui Mahkamah Syariah, bukan melalui persetujuan keluarga semata-mata dan KWSP hanya akan bertindak berdasarkan perintah mahkamah yang dimeterai. Perlu dicatat juga bahawa keputusan Muzakarah ini berstatus tidak diwartakan.⁴

Tanggungjawab sebelum faraid dikira

Ramai waris terlepas pandang bahawa faraid bukan langkah yang pertama. Wang pusaka terikat dengan beberapa hak yang perlu diselesaikan dahulu dan pewarisan berada di penghujung turutan itu.⁵

Turutan penuhnya diterangkan dalam hak-hak wajib harta pusaka. Oleh itu penama ataupun pentadbir harta tidak boleh sewenang-wenangnya menggunakan duit KWSP tersebut sebelum tanggungjawab itu selesai.

Contoh pengiraan sebenar

Ambil satu kes yang mudah difahami. Seorang perempuan meninggal dunia dan meninggalkan wang KWSP bernilai RM1,000,000. Warisnya ialah suami, ibu, bapa, seorang anak lelaki serta dua orang anak perempuan.

Suami mengambil satu perempat kerana si mati meninggalkan zuriat. Ibu mengambil satu perenam dan bapa juga satu perenam kerana kehadiran anak lelaki menghadkan bapa kepada bahagian fardu sahaja. Penyebut sepunya terkecil bagi kadar itu ialah 12.

Baki selepas ketiga-tiga mereka ialah 5 daripada 12. Kepala asobah pula empat, iaitu dua bagi anak lelaki dan satu bagi setiap anak perempuan. Oleh sebab 5 tidak boleh dibahagi kepada 4 tanpa pecahan, asal masalah didarab dengan 4 menjadi 48.

Selepas asal masalah didarab dengan 4, baki 5 itu menjadi 20 daripada 48, lalu dibahagi kepada empat kepala. Anak lelaki mengambil dua kepala iaitu 10, manakala setiap anak perempuan satu kepala iaitu 5. Jumlah keseluruhannya genap 48 daripada 48.

Satu perincian kecil patut dicatat. Pembundaran sen menjadikan jumlah ringgit RM1,000,000.01, iaitu lebih satu sen daripada nilai sebenar. Dalam amalan, sen yang terlebih ataupun tertinggal begini diselesaikan dengan persetujuan waris.

Bagi waris yang ingin membuat pembahagian secara muafakat, angka di atas tetap perlu diketahui terlebih dahulu. Muafakat hanya sah apabila setiap waris tahu berapa haknya sebelum dia melepaskannya.

Cara Pembahagian KWSP

Langkah pertama, penama menerima duit KWSP si mati, ataupun pentadbir menerimanya dengan Surat Kuasa Mentadbir atau Geran Probet.

Langkah kedua, selesaikan tanggungjawab yang berkaitan harta pusaka terlebih dahulu, seperti kos pengurusan jenazah serta hutang si mati.

Langkah ketiga, buat pengiraan faraid mengikut waris yang benar-benar ada pada saat kematian. Berlainan waris, berlainan bahagiannya.

Langkah keempat, serahkan kepada setiap waris hak pusakanya.

Perlu dibezakan pula bantuan kematian ataupun khairat kematian yang diterima waris. Bantuan begitu bukan harta pusaka, kerana haknya baru timbul selepas kematian dan ia bukan milik si mati. Maka ia tidak tertakluk kepada pembahagian faraid.

Kesimpulan

Wang KWSP ahli beragama Islam perlu melalui pembahagian faraid kerana ia harta pusaka. Penama ataupun pentadbir hanya pemegang amanah dan ia bukan hak mereka secara mutlak. Penamaan sebagai pemberian mutlak hanya terpakai kepada ahli yang bukan Islam.

Pengeluaran RM25,000 yang pertama tidak mengubah apa-apa daripada kedudukan itu. Ia cara pembayaran, bukan peruntukan nafkah.

Satu perkara baharu patut diingat pula, iaitu sejak 2025 sebahagian wang KWSP berkemungkinan boleh dituntut sebagai harta sepencarian melalui Mahkamah Syariah dan bahagian itu keluar daripada harta pusaka sebelum faraid dikira. Waris yang berkemungkinan layak patut mendapatkan nasihat sebelum pembahagian dibuat.

Penamaan itu sendiri pula boleh terbatal tanpa ahli melakukan apa-apa dan faktor pembatalannya berlainan bagi ahli Islam dengan ahli bukan Islam. Ia dihuraikan dalam isu penamaan KWSP yang perlu diketahui.

Allahu a’lam.