hutang.

Khairat kematian daripada bank atau kad kredit lazimnya manfaat takaful kemalangan diri. Bagi sijil takaful si mati sendiri, Akta 759 menetapkan manfaat tanpa penama dibayar kepada wasi atau pentadbir. Penama sebagai wasi mesti mengagihkannya mengikut undang-undang pusaka. Hanya penamaan hibah bersyarat mengeluarkannya daripada pusaka. Hutang kad kredit si mati dibayar daripada pusaka sebelum faraid, bukan oleh waris.

Hutang arwah dibayar daripada harta peninggalannya sebelum wasiat dan faraid. Waris tidak wajib membayarnya daripada wang sendiri jika harta itu tidak mencukupi, kerana hutang melekat pada harta pusaka dan bukan pada diri waris. Namun melunaskannya secara sukarela amat digalakkan. Mahar dan nafkah isteri yang tertunggak juga hutang arwah, manakala hutang orang lain kepada arwah menjadi harta pusaka.

Faraid tidak berlaku langsung, kerana tiada baki untuk dibahagikan. Undang-undang menyediakan satu jalan khusus, iaitu seksyen 122 Akta Insolvensi 1967 yang membenarkan pemiutang ataupun Ketua Pengarah Insolvensi memohon supaya harta si mati ditadbir mengikut undang-undang kebankrapan. Harta itu kemudian terletak hak pada Ketua Pengarah Insolvensi. Yang perlu waris tahu ialah harta mereka sendiri tidak menanggungnya dan kos pengurusan jenazah didahulukan sebelum semua hutang.

Harta si mati tidak terus menjadi harta pusaka. Lima hak dikeluarkan mengikut turutan, iaitu kos pengurusan jenazah, hutang yang terikat pada harta itu sendiri, hutang yang lain, wasiat, barulah faraid. Apa yang tinggal selepas empat hak pertama itulah yang dibahagikan kepada waris.

Hutang antara dua waris bukan hutang si mati, jadi ia tidak ditolak daripada harta pusaka semasa pembahagian. Apabila penghutang mengizinkan, pemiutang boleh mengambil haknya daripada bahagian penghutang tanpa masalah. Apabila penghutang enggan membayar sedangkan dia mampu, jumhur mazhab termasuk Syafie membenarkan pemiutang mengambil setakat haknya sahaja di bawah masalah yang dikenali sebagai al-zafr.

Di sisi syarak, hutang kereta tidak berpindah kepada waris. Ia kekal hutang si mati dan waris yang menyambung bayar hanya membantu menyelesaikannya. Namun di sisi undang-undang, waris yang mengambil alih perjanjian sewa beli secara rasmi melalui serah hak boleh dikehendaki pembiaya bertanggungjawab secara peribadi atas ansuran yang berbaki. Kereta itu pula sebahagian daripada harta pusaka, jadi waris yang ingin memilikinya selepas hutang selesai memerlukan persetujuan waris yang lain dan lebihan nilainya tetap perlu difaraidkan.

Wang itu harta pusaka ibu. Pembiayaan AIM berasaskan tawarruq, jadi wang tunai itu hasil jualan komoditi milik ibu sendiri dan akadnya antara ibu dengan AIM. Hutangnya ditanggung Tabung Khairat Hutang apabila ibu meninggal, jadi wang itu pusaka yang bersih daripada hutang. Anak yang sudah membayar ansuran dengan izin ibu boleh menuntutnya daripada pusaka.