Empat bahagian,
satu rujukan.

Tanah itu bukan harta pusaka kerana kelulusannya luput apabila premium tidak dibayar, jadi ia kekal tanah Kerajaan sehingga diberi milik kepada anak yang memohon. Rumah kayu yang dibina bapa pula memang harta pusaka, tetapi hak adik-beradik hanyalah pada nilai sebenarnya. Bagi rumah yang sudah reput, nilainya lebih kurang nilai kayu yang masih elok. Itulah yang dikira dan dibahagi mengikut faraid, bukan nilai sebuah rumah yang boleh diduduki.

Boleh, tetapi kira faraid dahulu dan tunjukkan bahagian setiap waris. Badal haji dan fidyah yang memang wajib ke atas arwah ialah hutang yang dibayar daripada hartanya sebelum dibahagi. Yang tidak wajib, begitu juga membaiki rumah dan menyimpan wang untuk adik yang sakit, hanya boleh diambil daripada bahagian waris yang rela setelah dia tahu berapa haknya.

Suami arwah ibu memang waris dan bahagiannya satu perempat yang menjadi 3/13 selepas 'aul. Namun haknya hanya pada harta bersih selepas hutang dibayar. Rumah yang dibina dengan wang KWSP ibu masih milik ibu kerana wang itu tidak pernah diserahkan kepada anak-anak, jadi ia harta pusaka walaupun berdiri di atas tanah nenek. Perkongsian perniagaan terbatal dengan kematian ibu. Bahagian ibu sebanyak 60% menjadi pusaka, manakala 40% kekal milik suaminya. Kedua-dua pihak perlu mengira semula hasil dan hutang sepanjang mereka mengusahakannya selepas kematian itu.

Bukan. Harta pusaka ialah harta yang dimiliki arwah ketika dia meninggal dunia. Wang yang diberi oleh orang yang datang melawat selepas kematian tidak pernah menjadi milik arwah, jadi ia tidak difaraidkan. Wang itu milik orang yang dituju oleh pemberinya. Jika seorang kawan menyerahkannya terus kepada seorang anak, wang itu milik anak itu sebaik sahaja diterima.

Yang menentukan tempat bukan pertikaian antara waris, tetapi ada atau tiada wasiat dan nilai harta. Seksyen 5 Akta 98 mengekalkan bidang kuasa eksklusif Mahkamah Tinggi apabila ada wasiat yang sah. Bagi kes tanpa wasiat pula, seksyen 3 yang dipindakan pada 2024 mentakrifkan pusaka kecil sebagai harta APA-APA JENIS yang tidak melebihi RM5 juta dan seksyen 4 memberi Pegawai Pembahagian Pusaka bidang kuasa EKSKLUSIF ke atasnya. Seksyen 7 malah mengarahkan Pendaftar Mahkamah Tinggi memindahkan petisyen pusaka kecil kepada pegawai itu. Pertikaian antara waris pula diputuskan di situ juga, di bawah seksyen 14.

Kelebihannya nyata, iaitu kos pengurusan pusaka ditanggung, dokumen perancangan disediakan dan waris tidak berdepan bil pada saat mereka paling tidak bersedia. Kekurangannya pula bukan sekadar komitmen bulanan. Tiga sebab pembatalan dalam modul syarikat sendiri lebih penting daripada itu dan yang paling perlu difahami ialah langganan terbatal apabila waris menguruskan sendiri ataupun melantik peguam sendiri, iaitu keadaan yang berlaku selepas kematian dan di luar kawalan peserta semasa hidup.

Khairat pusaka Al-Wasitah ialah langganan bulanan yang menanggung kos pengurusan pusaka, dalam had peruntukan dana pelannya, apabila peserta meninggal dunia. Sejak September 2026 ia ditawarkan dalam lima pelan, daripada RM30 hingga RM195 sebulan sebelum SST. Tiga perkara yang kerap tidak diberitahu wajar diketahui awal. Terdapat TEMPOH MENUNGGU, iaitu enam bulan bagi umur 18 hingga 60 tahun dan sembilan bulan bagi 61 tahun ke atas. Langganan TERBATAL apabila kematian tidak dimaklumkan dalam tempoh lapan belas bulan, ataupun apabila waris menguruskan sendiri atau melantik peguam sendiri. Dan bayaran bulanan itu bukan kesemuanya tabarru', kerana hanya sebahagian disumbangkan ke dalam Akaun Tabarru'.

Jadual fi yang diterbitkan sebuah syarikat pada Disember 2025 menunjukkan bentuk kosnya. Bagi Pejabat Pusaka Kecil, fi perkhidmatan bermula RM6,000 dan meningkat mengikut nilai harta serta BILANGAN LAPISAN KEMATIAN. Bagi Mahkamah Tinggi Sivil, ia bermula RM32,000 kerana dua perintah berasingan diperlukan. Tetapi angka itu bukan keseluruhan bilnya. Caj rampaian, caj statutori dan bayaran perintah dikenakan berasingan selepas kes selesai, dan perintah pusaka tidak diserahkan selagi ada tunggakan.

Laluan pusaka ditentukan oleh undang-undang dan bukan oleh pakej yang dibeli. Nilai harta tidak melebihi lima juta ringgit membawa kes ke Pejabat Pusaka Kecil, harta alih si mati yang tidak melebihi enam ratus ribu ringgit boleh ditadbir melalui laluan ringkas Amanah Raya dan selebihnya ke Mahkamah Tinggi. Satu perkara mesti diperbetulkan dahulu, iaitu cukai pusaka sudah dimansuhkan di Malaysia sejak 1 November 1991.

Waris memohon di salah satu daripada tiga tempat, iaitu Amanah Raya Berhad bagi harta alih si mati hingga RM600,000, Pejabat Pusaka Kecil bagi pusaka tanpa wasiat hingga RM5 juta ataupun Mahkamah Tinggi bagi pusaka berwasiat atau melebihi RM5 juta. Lima peratus dalam seksyen 43 Akta 97 bukan had yuran syarikat, tetapi had komisen wasi atau pentadbir atas aset yang dikutipnya, mengikut budi bicara mahkamah.

Boleh, selagi bahagian itu belum diserahkan kepada anak-anak. Pengumuman sahaja belum menjadikan hibah sempurna, kerana harta yang dihibahkan hanya menjadi milik penerima selepas ia diserahkan. Jika sudah diserahkan, ibu masih boleh menariknya balik daripada anak-anaknya, tetapi perbuatan itu makruh apabila pemberian asalnya sudah adil. Menantu boleh menerima pemberian ibu, tetapi sebagai hibah dan bukan sebagai waris.

Jika pelepasan dibuat secara lisan, sama ada sebelum atau selepas tanah dijual, wang bahagian itu masih milik pemberi sehingga ia diserahkan, jadi dia boleh mengubah penerimanya. Ibu bapa masih boleh menarik balik selepas wang itu diserahkan kepada anak selagi ia belum dibelanjakan. Hanya jika bahagian itu sudah menjadi milik anak-anak sebelum tanah dijual, akad jual beli menggugurkan hak menarik balik.