Tuntutan ASB Arwah dan Kedudukan Penama

Pendahuluan

ASB ialah simpanan yang paling biasa dalam keluarga Melayu selepas KWSP dan Tabung Haji. Apabila pemegang unit meninggal dunia, keluarga biasanya mendapati wang itu tidak boleh dikeluarkan begitu sahaja walaupun mereka memegang buku ASB arwah.

Soalan yang timbul ada dua. Pertama, bagaimana hendak menuntutnya di ASNB. Kedua, adakah orang yang dinamakan, ataupun waris yang pergi ke kaunter, berhak menyimpan semuanya. Artikel ini menjawab kedua-duanya berdasarkan dokumen rasmi ASNB dan hukum syarak yang diamalkan di Malaysia.

Adakah unit ASB arwah harta pusaka?

Ya. Unit ASB ialah pelaburan milik pemegang unit semasa hayatnya, jadi ia menjadi harta peninggalannya apabila dia meninggal dunia. Waris lelaki dan perempuan mempunyai bahagian dalam peninggalan itu, sedikit ataupun banyak.¹

لِّلرِّجَالِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ وَلِلنِّسَآءِ نَصِيبٌ مِّمَّا تَرَكَ ٱلْوَٰلِدَانِ وَٱلْأَقْرَبُونَ مِمَّا قَلَّ مِنْهُ أَوْ كَثُرَ ۚ نَصِيبًا مَّفْرُوضًا

“Orang-orang lelaki ada bahagian pusaka dari peninggalan ibu bapa dan kerabat, dan orang-orang perempuan pula ada bahagian pusaka dari peninggalan ibu bapa dan kerabat, sama ada sedikit atau banyak dari harta yang ditinggalkan itu; iaitu bahagian yang telah diwajibkan (dan ditentukan oleh Allah).”

Muzakarah Jawatankuasa Fatwa Majlis Kebangsaan kali ke-49 pada 19 September 2000 memutuskan wang KWSP dan wang yang disimpan adalah pusaka yang mesti dibahagikan mengikut hukum faraid.² Mahkamah Rendah Syariah Sarawak pula menyenaraikan saham dalam Amanah Saham Bumiputera sebagai contoh harta pusaka dalam satu kes permohonan faraid pada tahun 2021.⁶

ASNB sendiri memperlakukannya begitu. Prospektus dana ASNB menyatakan pindahan pemilikan daripada akaun pemegang unit yang meninggal dunia kepada akaun warisnya hanya dibuat melalui proses pentadbiran pusaka, tertakluk kepada prosedur tuntutan kematian ASNB dan tiada fi dikenakan bagi pindahan itu.⁴

Maka unit itu melalui tertib yang sama seperti harta lain. Kos pengurusan jenazah, hutang dan wasiat diselesaikan dahulu, kemudian baki dibahagikan secara faraid. Huraiannya ada dalam artikel lima hak yang perlu diselesaikan sebelum faraid.

Cara ASNB memproses tuntutan pusaka

Halaman rasmi tuntutan pusaka ASNB membahagikan tuntutan mengikut jumlah pelaburan terkumpul arwah.³

RM10,000 dan ke bawah. Tuntutan diproses di cawangan ASNB tanpa surat kuasa mentadbir. Waris membawa Borang T1, salinan sijil kematian, salinan kad pengenalannya, buku atau sijil pelaburan arwah jika ada dan satu dokumen yang membuktikan hubungan dengan arwah. Dokumen hubungan itu boleh jadi sijil nikah, sijil kelahiran, kad pencen, sijil faraid ataupun dokumen rasmi JPN, pejabat agama Islam dan seumpamanya.³

Melebihi RM10,000. Tuntutan dihantar melalui cawangan dan diproses di Ibu Pejabat ASNB. Selain Borang T1 dan dokumen asas, waris perlu mengemukakan dokumen kuasa. Antaranya surat arahan atau akuan berkanun Amanah Raya Berhad, perintah pembahagian Pejabat Pusaka Kecil di bawah JKPTG, surat kuasa mentadbir atau geran probet Mahkamah Tinggi Sivil, ataupun perintah Mahkamah Tinggi Syariah yang mengisytiharkan aset si mati sebagai hibah.³

Halaman itu juga memetakan setiap jenis surat kuasa kepada nilai pusaka. Pusaka harta alih sahaja yang tidak melebihi RM600,000 diurus melalui Amanah Raya Berhad. Pusaka harta alih dan tak alih yang tidak melebihi RM5 juta diurus melalui JKPTG. Yang melebihi RM5 juta pula melalui Mahkamah Tinggi Sivil.³ Bagi pusaka harta alih semata-mata, laluan pembahagian ringkas di bawah seksyen 8B di Pejabat Pusaka Kecil juga wajar dipertimbangkan dan perbezaan antara ketiga-tiga institusi itu dihuraikan dalam artikel hubungan antara Pejabat Pusaka Kecil, Mahkamah Tinggi Sivil dan Amanah Raya Berhad.

Dua butiran borang perlu diketahui. Bahagian C Borang T1 ialah akuan berkanun yang ditandatangani di hadapan Pesuruhjaya Sumpah, majistret, Hakim Mahkamah Sesyen atau notari awam. Bahagian D pula surat jaminan dan tanggung rugi yang disertakan dengan Sijil Setem bernilai RM10.³ Jika arwah mempunyai unit yang dicagar atau dibiayai, waris perlu ke cawangan bank ejen atau institusi pemberi pinjaman berkenaan dengan Borang BTS.³

Panduan langkah demi langkah bagi waris yang menguruskan sendiri boleh didapati di uruspusaka.com.

Siapa yang boleh menuntut di kaunter?

ASNB menyenaraikan pihak yang boleh menuntut baki pelaburan arwah, iaitu suami atau isteri, ibu atau bapa, anak kandung, adik-beradik, datuk atau nenek, ataupun wasi atau pentadbir yang dinyatakan dalam geran probet, surat kuasa mentadbir atau perintah.³

Senarai itu menentukan siapa yang dibenarkan berurusan dengan ASNB. Ia tidak menentukan siapa pemilik wang itu. Seorang anak yang menuntut RM8,000 di cawangan dengan sijil kelahirannya tidak menjadi pemilik RM8,000 itu. Dia menerimanya bagi pihak semua waris, kerana wang itu tetap harta pusaka yang dibahagikan mengikut faraid.²

Bahagian setiap waris boleh dikira dengan kalkulator di efaraid.com dan cara menukar kadar faraid kepada ringgit dihuraikan dalam artikel cara kira faraid bagi wang tunai dan simpanan bank.

Bagaimana dengan penama ASNB?

Halaman tuntutan pusaka ASNB menyebut dua keadaan. Keadaan pertama ialah apabila ada penama berdaftar atau arahan amanah. Prosesnya lebih mudah kerana manfaat diagihkan kepada penama mengikut rekod dan terma berkaitan.³ Keadaan kedua ialah apabila tiada penama atau dokumen amanah dan tuntutan memerlukan dokumen kuasa undang-undang seperti yang dihuraikan di atas.

Bagi orang Islam, nama dalam rekod tidak mengubah status harta. Muzakarah kali ke-49 menyatakan penama KWSP ialah wasi atau pentadbir harta yang hendaklah membahagikan wang itu mengikut hukum faraid.² Keputusan itu dibuat bagi KWSP dan ia tidak menyebut ASNB secara khusus.

Bagi skim simpanan yang lain, Mahkamah Rendah Syariah Sarawak menyatakan penama yang beragama Islam hanya berperanan sebagai wasi dan bukannya benefisiari, serta wang itu bukan milik penama.⁶ Mahkamah itu memetik keputusan Jawatankuasa Perundingan Hukum Syarak Wilayah Persekutuan yang diwartakan pada 18 Januari 2001. Keputusan itu menyatakan orang Islam yang dinamakan sebagai penama dalam apa-apa skim simpanan wang dalam mana-mana tabung, lembaga, koperasi atau institusi kewangan ialah wasi kepada si mati. Penama itu hendaklah membahagikan harta peninggalan kepada waris yang berhak mengikut faraid.⁶

Jabatan Mufti Wilayah Persekutuan merumuskannya begini. Penama bukanlah pemilik harta, lebih tepat disebut sebagai pengurus harta.⁷

Jadi jawapan kepada soalan sama ada penama ASB pemilik wang itu ialah tidak. Dia boleh menerima wang itu daripada ASNB, tetapi dia memegangnya sebagai wasi dan wajib membahagikannya kepada semua waris, termasuk dirinya sendiri mengikut kadar faraidnya. Kedudukan yang sama bagi KWSP dihuraikan dalam artikel isu penamaan KWSP yang perlu diketahui dan bagi Tabung Haji dalam artikel cara keluarkan duit Tabung Haji arwah.

Hibah Amanah ASNB tidak sama dengan penamaan

ASNB menawarkan Hibah Amanah kepada pemegang unit Muslim warganegara Malaysia berumur 18 tahun ke atas, dengan baki minimum 1,000 unit.⁵ Ia menggunakan pendekatan hibah ruqba, iaitu hibah yang pemilikannya menjadi milik penerima apabila pemberi meninggal dunia dan kembali kepada pemberi jika penerima meninggal dunia lebih dahulu. Penerima dihadkan sehingga sepuluh orang dan kesemua unit milik penuh mesti diserahkan kepada penerima yang disenaraikan.⁵

Hibah Amanah Tabung Haji pula berbeza, kerana bahagian penerima yang meninggal dahulu menjadi pusaka penerima itu. Lihat Hibah Amanah Tabung Haji, adakah ia harta pusaka.

Hibah ialah akad pemberian, berlainan daripada penamaan yang hanya menamakan siapa yang dibayar. ASNB menyatakan penerima Hibah Amanah ialah penerima mutlak dan surat kuasa mentadbir tidak diperlukan.⁵ Namun bagi tuntutan melebihi RM10,000, senarai dokumen ASNB menyebut perintah Mahkamah Tinggi Syariah yang mengisytiharkan aset si mati sebagai hibah.³

Hukum hibah semasa hidup, syarat sahnya dan bila ia boleh dipertikaikan ialah perkara perancangan harta yang dibincangkan di Solusi Harta. Batas yang dapat dicapai oleh produk hibah dalam menyelesaikan masalah pusaka pula dihuraikan dalam artikel hibah takaful tidak menyelesaikan semua masalah pusaka.

Kesimpulan

Unit ASB arwah ialah harta pusaka. ASNB membenarkan waris terdekat menuntut jumlah RM10,000 ke bawah di cawangan dengan bukti hubungan, manakala jumlah yang lebih besar memerlukan perintah atau surat kuasa.

Siapa pun yang pergi ke kaunter, sama ada waris terdekat, penama ataupun pentadbir, dia menerima wang itu bagi pihak semua waris. Selepas kos jenazah, hutang dan wasiat diselesaikan, baki itu dibahagikan mengikut faraid. Pengecualiannya hanyalah unit yang benar-benar sudah dihibahkan semasa hayat melalui akad hibah yang sah dan itu perkara yang berasingan daripada penamaan.