asobah.

Anak lelaki tidak mempunyai kadar tetap dalam al-Quran. Dia mewarisi secara asobah, iaitu mengambil baki selepas waris berkadar tetap mengambil bahagian masing-masing. Apabila ada anak perempuan bersamanya, baki itu dibahagi dua banding satu. Apabila tiada waris berkadar tetap langsung, seluruh harta menjadi bahagiannya.

Anak perempuan tidak terpinggir. Dalam kes ini dua anak perempuan menerima 32/48, iaitu dua per tiga daripada keseluruhan pusaka dan bahagian terbesar antara semua waris. Yang menimbulkan masalah ialah saudara lelaki si mati menerima 10/48 sebagai asobah dan nilai itu perlu dibayar tunai walaupun hartanya sebuah rumah. Jalan keluarnya hibah, bukan wasiat, kerana wasiat kepada waris tidak boleh dilaksanakan melainkan waris lain bersetuju selepas kematian. Tiga perkara perlu diraikan sebelum menghibahkan dan yang paling penting jangan hibahkan segala-galanya.

Hijab bermaksud menghalang orang yang sudah ada sebab pewarisan padanya. Ia dua jenis yang berlainan sama sekali. Terhalang oleh sifat seperti pembunuhan menjadikan kehadiran seseorang itu sama seperti ketiadaannya, jadi dia tidak mendinding sesiapa. Terdinding oleh orang pula bermakna ada waris lain yang lebih hampir kepada si mati.

Isteri mengambil satu perlapan, ibu dan bapa masing-masing satu perenam, manakala baki menjadi milik anak lelaki dan anak perempuan dengan nisbah dua banding satu. Saudara lelaki seibu sebapa tidak menerima apa-apa kerana terdinding oleh anak lelaki dan bapa.

Layak, apabila tiada waris asobah yang lebih hampir daripadanya. Dalam kes ini si mati tidak meninggalkan anak, bapa mahupun saudara lelaki yang masih hidup, jadi anak saudara lelaki menjadi asobah yang paling hampir dan mengambil baki harta.

Tidak semestinya. Yang menggugurkan adik-beradik bukan anak lelaki semata-mata, tetapi mana-mana keturunan lelaki si mati, termasuk cucu lelaki daripada anak lelaki. Dalam kes ini cucu lelaki itu hadir, jadi adik-beradik si mati tidak menerima apa-apa.

Dalam kes ini, dua orang adik-beradik si mati berkongsi tiga bahagian daripada 72, iaitu kurang daripada lima peratus harta. Ketakutan bahawa harta akan jatuh kepada adik-beradik selalunya jauh lebih besar daripada jumlah yang benar-benar sampai kepada mereka.

Tidak dalam kes ini. Saudara perempuan seibu sebapa menjadi asobah apabila dia bersama anak perempuan si mati, jadi dialah yang mengambil baki harta. Waris yang mengambil baki tidak semestinya lelaki dan itulah yang terlepas pandang dalam soalan ini.

Isteri mengambil satu perlapan kerana si mati meninggalkan anak. Baki tujuh perlapan menjadi milik ketiga-tiga anak secara asobah dengan nisbah dua banding satu. Daripada RM1 juta, isteri menerima RM125,000, anak lelaki RM437,500 dan setiap anak perempuan RM218,750.

Nisbah dua banding satu tidak berlaku pada semua waris. Ia berlaku apabila lelaki dan perempuan yang setaraf mengambil baki bersama-sama sebagai asobah. Dalam banyak keadaan lain mereka menerima sama rata, dan adik-beradik seibu menerima sama rata dalam semua keadaan tanpa kecuali.

Pembahagian pusaka dalam Islam bersandarkan tiga sumber. Al-Quran menetapkan kadarnya secara terperinci, sunnah menyusun tertibnya dan mengisi ruang yang tidak disebut dalam ayat, manakala amalan para sahabat yang diterima secara sepakat mengukuhkan kedua-duanya.