hajb.

Apabila anak bujang tanpa anak meninggal dunia, ibunya menerima 1/3 atau 1/6 jika arwah mempunyai dua adik-beradik atau lebih. Bapa mengambil baki sebagai 'asabah dan adik-beradik terdinding olehnya. Jika bapa sudah tiada, adik-beradik mewarisi bersama ibu manakala datuk berkongsi dengan mereka.

Cucu lelaki daripada anak perempuan tidak menerima pusaka bukan kerana terhijab, tetapi kerana dia memang bukan waris. Hijab hanya berlaku kepada orang yang sudah ada sebab pewarisan padanya. Cucu itu tergolong dalam dzawil arham, iaitu kerabat yang mempunyai pertalian darah tetapi tiada bahagian yang ditetapkan untuknya.

Boleh, tetapi bukan semua cucu. Cucu daripada anak lelaki mewarisi apabila datuk atau nenek tidak meninggalkan anak lelaki. Cucu daripada anak perempuan bukan waris faraid. Cucu yang ibu atau bapanya meninggal lebih dahulu tidak mewarisi bersama anak lelaki si mati, tetapi beberapa negeri memberinya wasiat wajibah setakat satu pertiga. Antara tujuh negeri yang enakmennya disemak, cucu daripada anak perempuan hanya layak di Selangor, Kelantan, Pahang dan Perak.

Waris nasab boleh disusun kepada empat golongan mengikut kedudukan mereka terhadap si mati, iaitu golongan atas seperti ibu bapa dan datuk nenek, golongan bawah seperti anak dan cucu, golongan tengah iaitu adik-beradik serta anak saudara dan golongan sisi iaitu bapa saudara serta sepupu. Golongan yang lebih hampir mendinding golongan yang lebih jauh.

Hijab bermaksud menghalang orang yang sudah ada sebab pewarisan padanya. Ia dua jenis yang berlainan sama sekali. Terhalang oleh sifat seperti pembunuhan menjadikan kehadiran seseorang itu sama seperti ketiadaannya, jadi dia tidak mendinding sesiapa. Terdinding oleh orang pula bermakna ada waris lain yang lebih hampir kepada si mati.

Lima belas lelaki berkemungkinan mewarisi, iaitu anak lelaki, cucu lelaki, bapa, datuk, tiga jenis saudara lelaki, dua jenis anak saudara, dua jenis bapa saudara, dua jenis sepupu, suami dan pemerdeka hamba. Tetapi apabila kesemuanya berkumpul dalam satu kes, tiga sahaja yang benar-benar menerima, iaitu anak lelaki, bapa dan suami.

Cucu daripada anak perempuan bukan ahli fardu atau 'asabah. Mereka zawu al-arham, yang tidak mewarisi mengikut pandangan yang dipegang di Malaysia, kecuali Perlis yang mengutamakan zawu al-arham setakat yang boleh. Cucu daripada anak lelaki pula waris, tetapi didinding oleh anak lelaki si mati. Namun cucu yang terdinding itu mungkin berhak kepada wasiat wajibah, iaitu hak berkanun yang berjalan tanpa si mati berbuat apa-apa dan luasnya berbeza mengikut negeri.

Waris fardu ialah waris yang kadar bahagiannya sudah ditetapkan, seperti satu perdua atau satu perenam. Mereka dibahagikan dahulu sebelum baki diserahkan kepada 'asabah. Kadar itu berubah mengikut siapa lagi yang masih hidup, dan sebahagian mereka boleh terhalang sepenuhnya.

Sepuluh perempuan berkemungkinan mewarisi, iaitu anak perempuan, cucu perempuan, ibu, isteri, dua jenis nenek, tiga jenis saudara perempuan dan pemerdeka hamba. Apabila kesemuanya berkumpul, lima sahaja yang menerima. Apabila waris lelaki dan perempuan berkumpul sekali, lima juga yang menerima, iaitu ibu bapa, anak lelaki dan anak perempuan serta pasangan.

Suami mendapat 1/2 atau 1/4, isteri 1/4 atau 1/8, ibu 1/3 atau 1/6 dan bapa 1/6 atau baki. Anak perempuan mendapat 1/2 jika seorang dan 2/3 jika dua ke atas, tetapi berkongsi baki dua banding satu apabila ada anak lelaki. Kadar setiap waris bergantung pada siapa lagi yang hidup. Baki selepas kadar tetap diambil oleh waris 'asabah.